Định vị chiến lược quản lý tài sản, tài chính cá nhân trong bối cảnh mới

Trao đổi về vấn đề này, trong chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk) trên VTV8, bà Lục Kim Thanh, Giám đốc điều hành Kinh doanh số, Công ty CP Chứng khoán Kafi cho rằng, thị trường quản lý tài sản, tài chính ở Việt Nam còn nhiều dư địa để phát triển, đòi hỏi các chính sách cho thị trường cần tiếp tục được hoàn thiện, cũng như các tổ chức, các định chế tài chính cũng sẽ phải nâng cao năng lực và đa dạng hóa các giải pháp tài sản, tài chính đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân trong bối cảnh mới.

Việt Nam đang ở điểm bản lề giữa giai đoạn tạo lập và quản lý tài sản. Dù tài sản tài chính cá nhân dự báo đạt 600 tỷ USD vào năm 2027, tổng tài sản các quỹ đầu tư hiện chỉ chiếm 0,7% GDP. Mục tiêu nâng tỷ lệ này lên 5% GDP vào năm 2030 đòi hỏi ngành quỹ phải lớn mạnh gấp 7 lần. Dù tiền không thiếu, thị trường vẫn nghẽn ở ba điểm: sản phẩm chưa đa dạng, ít tổ chức chuyên biệt và người dân chưa có thói quen ủy thác tài sản.

Cấu trúc danh mục của nhà đầu tư Việt: Đang ở đâu trên bản đồ tài sản?

Khi được hỏi đánh giá như thế nào về cấu trúc danh mục của nhà đầu tư hiện nay, bà Thanh nhận đình rằng cấu trúc danh mục của nhà đầu tư Việt đang bộc lộ nghịch lý lớn giữa nhận thức và hành động. Theo khảo sát năm 2026 trên 1.000 cá nhân, các kênh truyền thống gồm tiền gửi (37%), bất động sản (36%) và vàng (14%) chiếm tới 87% tổng tài sản. Dù 86% người được hỏi biết rõ không nên "bỏ trứng vào một giỏ", 76% vẫn ưu tiên bất động sản và vàng vì tâm lý chuộng tài sản hữu hình dễ hiểu, an toàn.

Khoảng cách này đến từ ba lý do: rổ sản phẩm tài chính nội địa còn mỏng, thói quen ủy thác tài sản chưa phổ biến, và niềm tin cần thời gian để xây dựng. Hệ lụy là một danh mục lệch pha, thanh khoản thấp và dễ tổn thương cùng lúc khi chu kỳ kinh tế đảo chiều. Bà Thanh nhìn nhận.

Tuy nhiên, thị trường đang có tín hiệu dịch chuyển tích cực. Số người nắm giữ chứng chỉ quỹ đạt 733 nghìn người, tăng 1,6 lần so với cuối năm 2024. Dù nhỏ so với 14 triệu tài khoản chứng khoán, tốc độ này minh chứng cho một thói quen quản lý tài sản chuyên nghiệp đang dần hình thành.

Thay tư duy, đổi danh mục: Lối thoát cho tâm lý đầu tư theo chu kỳ của người Việt

Đại đa số nhà đầu tư Việt hiện nay mới dừng lại ở việc giao dịch thay vì quản lý tài sản. Sự khác biệt cốt lõi nằm ở việc thiếu một kế hoạch tổng thể. Quyết định xuống tiền thường dựa vào các cơ hội rời rạc, đo lường thành công bằng lãi lỗ ngắn hạn thay vì tiến độ đạt mục tiêu tài chính dài hạn.

Tư duy này đi kèm hai cái giá rất đắt: áp lực cảm xúc khiến nhà đầu tư dễ bị chi phối bởi tin tức và chi phí cơ hội của thời gian. Mỗi lần "ra vào" thị trường, nhà đầu tư đã vô tình tự bấm lại đồng hồ lãi kép về số không. Do đó, vai trò lớn nhất của một tổ chức quản lý chuyên nghiệp đôi khi không phải là chọn danh mục, mà là giúp khách hàng giữ vững kỷ luật trước bản năng.

Tuy nhiên, thị trường đang đứng trước bước ngoặt chuyển giao thế hệ. Khi thế hệ chủ tài sản đầu tiên tại Việt Nam bước vào độ tuổi kế thừa, câu hỏi chiến lược sẽ dịch chuyển từ "năm nay lãi bao nhiêu" sang "khối tài sản này sẽ đi đâu sau tôi". Đây chính là thời điểm nhu cầu quản lý và hoạch định gia sản thực sự bùng nổ.

Theo bạn Bách, nhà đầu tư cho biết điều nhà đầu tư cần hiện nay là giải pháp quản lý tài sản toàn diện, dễ hiểu thay vì các nền tảng giao dịch đơn thuần. Khách hàng kỳ vọng dịch vụ hỗ trợ xác định mục tiêu tài chính, phân bổ vốn hợp lý, theo dõi danh mục và kiểm soát rủi ro hiệu quả. Riêng với chứng khoán, thị trường đang thiếu các công cụ và dịch vụ tư vấn giúp định hình góc nhìn trung và dài hạn. Thay vì cuốn vào biến động giá hàng ngày, giải pháp này sẽ giúp nhà đầu tư làm chủ lộ trình và an tâm tích lũy tài sản bền vững.

Nâng hạng thị trường mới là "điều kiện cần": 4 nút thắt Việt Nam phải tháo gỡ để giữ chân dòng tiền vĩ mô

Việc cải thiện cơ chế giao dịch và được FTSE Russell nâng hạng là bước tiến thực chất của thị trường tài chính Việt Nam. Tuy nhiên, nếu "rổ sản phẩm" nội địa không đủ rộng, dòng vốn ngoại sẽ không có chỗ để đi. Bà Thanh chia sẻ.

Theo bà Thanh, để đưa ngành quản lý tài sản Việt Nam bứt phá qua giai đoạn bản lề và bắt kịp chuẩn mực quốc tế, giới chuyên gia đồng thuận bốn kiến nghị cốt lõi:

Thứ nhất là "Bơm" thêm sản phẩm mới vào thị trường: Khẩn cấp mở rộng các loại hình quỹ chuyên biệt như quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ chỉ số, quỹ đầu tư theo chủ đề, đồng thời thiết lập hành lang pháp lý cho các lớp tài sản thay thế.

Thứ hai là chuẩn hóa nghề tư vấn tài chính cá nhân: Đây là yếu tố sống còn vì ngành quản lý tài sản cốt lõi là "bán niềm tin". Việt Nam cần sớm ban hành khung chứng chỉ hành nghề, bộ tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt và minh bạch hóa hoàn toàn cơ chế thu phí.

Thứ ba, tạo chiều sâu cho thị trường trái phiếu: Một danh mục tài sản cân bằng không thể thiếu cấu phần thu nhập cố định ổn định. Việc minh bạch hóa và tăng thanh khoản cho thị trường trái phiếu là điều kiện nền móng buộc phải làm.

Thứ 4, xây hạ tầng giữ chân dòng vốn siêu giàu: Các cấu trúc như quỹ tín thác gia đình, cơ chế chuyển giao tài sản qua nhiều thế hệ và chính sách thuế liên quan cần phải được làm rõ rõ ràng để ngăn làn sóng "chảy máu tài sản" sang các thị trường ngoại.