Doanh nhân Việt sẽ góp phần đưa dân tộc vươn lên bằng Tâm, Tín, Trí, Nhân

Vì vậy, xây dựng đội ngũ doanh nhân dân tộc phải bắt đầu từ câu hỏi: thành công của doanh nghiệp làm cho Việt Nam mạnh lên như thế nào? Nghị quyết 41-NQ/TW ngày 10/10/2023 đặt yêu cầu xây dựng đội ngũ doanh nhân có trí tuệ, đạo đức, năng lực quản trị, văn hóa kinh doanh mang bản sắc dân tộc và trách nhiệm xã hội. Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 tiếp tục khẳng định vai trò của kinh tế tư nhân, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển doanh nghiệp. Đây là cơ sở định hướng để đề xuất những tiêu chí doanh nhân dân tộc phù hợp thời đại.

Trong bài viết này, “doanh nhân dân tộc” được hiểu là một phẩm chất và định hướng cống hiến, không đồng nhất với doanh nhân thuộc một thành phần dân tộc hay một danh hiệu pháp lý. Đó là người kinh doanh gắn lợi ích chính đáng của mình với sự thịnh vượng của Việt Nam, tạo năng lực sản xuất, tri thức, thương hiệu và cơ hội phát triển cho cộng đồng. Phẩm chất ấy phải được chứng minh qua cách tạo ra, sử dụng và chia sẻ thành quả kinh doanh.

Thứ nhất, có khát vọng tự cường và trách nhiệm quốc gia. Doanh nhân dân tộc nhìn thấy tương lai đất nước trong chiến lược doanh nghiệp. Lòng yêu nước thể hiện qua sản phẩm có chất lượng, việc làm ổn định, nghĩa vụ thuế và đầu tư dài hạn. Khi lựa chọn dự án, họ cân nhắc lợi ích kinh tế cùng tác động đối với tài nguyên, môi trường và năng lực phát triển. Khát vọng lớn cần đi cùng sự kiên trì xây dựng giá trị thực.

Thứ hai, lấy liêm chính và chữ tín làm nền móng. Uy tín doanh nhân Việt Nam được hình thành từ từng hợp đồng, cam kết và cách ứng xử. Tuân thủ pháp luật, minh bạch tài chính, cạnh tranh công bằng, bảo vệ khách hàng và tôn trọng đối tác phải trở thành nguyên tắc quản trị. Hoạt động thiện nguyện không thể bù đắp cho gian lận hay tổn hại do kinh doanh gây ra. Văn hóa doanh nhân trước hết được thể hiện trong cách kiếm tiền có trách nhiệm. Thứ ba, có năng lực sáng tạo và làm chủ giá trị. Muốn sánh vai với doanh nhân các cường quốc, người Việt phải nâng năng suất, chất lượng quản trị và khả năng đổi mới. Tiêu chí cần xem xét gồm đầu tư nghiên cứu, đào tạo nhân lực, phát triển sở hữu trí tuệ và xây dựng thương hiệu. Hợp tác quốc tế cần giúp doanh nghiệp tích lũy tri thức, từng bước làm chủ công nghệ và những khâu quan trọng trong chuỗi giá trị, thay vì kéo dài sự phụ thuộc.

Thứ tư, biết kiến tạo hệ sinh thái doanh nghiệp Việt. Sự lớn mạnh của một doanh nghiệp cần mở thêm cơ hội cho nhiều doanh nghiệp khác. Doanh nhân có năng lực dẫn dắt phải phát triển nhà cung ứng, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, liên kết với nông dân, cơ sở đào tạo và tổ chức nghiên cứu. Theo tinh thần Hệ sinh thái Công nghiệp Việt Nam, năng lực quốc gia được bồi đắp khi doanh nghiệp cùng nâng chuẩn, chia sẻ cơ hội và giữ được phần giá trị ngày càng cao.

Thứ năm, đặt con người ở trung tâm phát triển. Doanh nghiệp có văn hóa cần bảo đảm an toàn, thu nhập công bằng, cơ hội học tập và sự tôn trọng dành cho người lao động. Người lãnh đạo phải biết lắng nghe, trọng dụng nhân tài và chuẩn bị đội ngũ kế cận. Thành công cần được đánh giá qua sự trưởng thành của tập thể, khả năng vận hành bền vững và cơ hội mà doanh nghiệp tạo ra cho thế hệ tiếp theo.

Thứ sáu, gìn giữ môi trường và nuôi dưỡng bản sắc Việt. Trách nhiệm môi trường phải đi vào thiết kế sản phẩm, sử dụng tài nguyên, quản lý chất thải và giảm phát thải. Bản sắc văn hóa cần hiện diện trong sự nhân ái, nghĩa tình, tôn trọng cộng đồng và gìn giữ di sản. Trong phát triển khu công nghiệp, tư duy này hướng doanh nhân tới một không gian sản xuất hiệu quả, có cảnh quan, có đời sống văn hóa và có quan hệ hài hòa với địa phương.

Thứ bảy, có tâm thế hội nhập bình đẳng. Sánh vai được đo bằng khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, thực hiện cam kết, quản trị rủi ro và tạo giải pháp được thị trường công nhận. Doanh nhân Việt cần tự tin thương lượng, tiếp thu tinh hoa và tôn trọng khác biệt. Quy mô doanh nghiệp có thể khác nhau, nhưng phẩm chất chuyên nghiệp, chữ tín và tinh thần sáng tạo phải được xây dựng ngay từ đầu. Những tiêu chí trên cần được cụ thể hóa bằng kết quả: năng suất, chất lượng việc làm, mức đầu tư đổi mới, năng lực nhà cung ứng, tác động môi trường và uy tín thị trường. Đồng thời, Nhà nước cần bảo đảm môi trường minh bạch, cạnh tranh công bằng; hiệp hội cần nâng chuẩn nghề nghiệp. Tâm làm gốc, Tín dựng niềm tin, Trí mở đường, Nhân kết nối cộng đồng: khi những giá trị ấy trở thành năng lực hành động, doanh nhân Việt sẽ góp phần đưa dân tộc vươn lên bằng thực lực và phẩm giá.

GS.TS, Doanh nhân Phạm Hồng Điệp

Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Shinec