Xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 hướng tới tăng trưởng nhanh, bền vững

Trong Chỉ thị số 26/CT-TTg vừa được ban hành, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 với tinh thần chủ động, đổi mới và quyết liệt hơn, nhằm thích ứng với những biến động ngày càng khó lường của kinh tế thế giới.

Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn. Xung đột địa chính trị tại Trung Đông khiến thị trường năng lượng biến động mạnh, áp lực lạm phát gia tăng, trong khi nhiều tổ chức quốc tế đã điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới. Mặt khác, biến đổi khí hậu, thiên tai, an ninh lương thực vẫn là những rủi ro hiện hữu.

Ở trong nước, nền kinh tế không chỉ phải xử lý các điểm nghẽn nội tại mà còn phải thực hiện những nhiệm vụ mang tính đột phá để tạo dư địa phát triển trong dài hạn. Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với kế hoạch năm 2027 không đơn thuần là duy trì đà tăng trưởng, mà phải hướng tới tăng trưởng nhanh, bền vững và bao trùm.

Điểm đáng chú ý trong Chỉ thị là định hướng phát triển dựa trên mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển, nhằm nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

Cùng với đó, Chính phủ tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, đẩy mạnh hội nhập quốc tế, phát triển văn hóa - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Một trong những điểm nhấn của kế hoạch năm 2027 là yêu cầu các địa phương xây dựng chiến lược phát triển phù hợp với quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Thay vì phát triển theo hướng cục bộ, Chỉ thị đặt trọng tâm vào tăng cường liên kết vùng, phát huy vai trò của các vùng động lực và cực tăng trưởng. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế riêng của từng địa phương, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh của toàn nền kinh tế.

Đáng chú ý, Chính phủ cũng yêu cầu hệ thống chỉ tiêu kế hoạch phải được thiết kế theo hướng tinh gọn, dễ theo dõi, dễ đánh giá và có khả năng đo lường thực chất kết quả thực hiện. Các chỉ tiêu phải gắn chặt với mục tiêu phát triển, tránh tình trạng xây dựng những chỉ tiêu mang tính chuyên ngành, khó thống kê hoặc chỉ phục vụ nghiên cứu.

Về tài khóa, Chỉ thị đặt ra những mục tiêu khá tham vọng cho năm 2027. Theo đó, dự toán thu nội địa bình quân cả nước được phấn đấu tăng khoảng 13-15% so với ước thực hiện năm 2026 (sau khi loại trừ các yếu tố thay đổi chính sách). Thu từ hoạt động xuất nhập khẩu được đặt mục tiêu tăng khoảng 5-7%.

Những con số này phản ánh kỳ vọng của Chính phủ vào khả năng phục hồi và mở rộng quy mô nền kinh tế trong giai đoạn tới, đồng thời cho thấy quyết tâm củng cố nguồn lực tài chính quốc gia để đáp ứng yêu cầu đầu tư phát triển.

Đặc biệt, yêu cầu quản lý chặt chẽ các nguồn thu từ tài sản công, chuyển đổi sở hữu doanh nghiệp nhà nước, chuyển nhượng vốn nhà nước và khai thác kết cấu hạ tầng. Toàn bộ nguồn thu này phải được tổng hợp đầy đủ và nộp ngân sách theo đúng quy định.

Nếu mục tiêu thu ngân sách thể hiện kỳ vọng tăng trưởng, thì định hướng chi ngân sách năm 2027 lại cho thấy quyết tâm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Chỉ thị yêu cầu các bộ, ngành và địa phương thực hiện triệt để tiết kiệm, cắt giảm các khoản chi chưa thực sự cần thiết, đặc biệt là chi hội nghị, hội thảo, công tác nước ngoài. Đồng thời, giảm dần mức hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách đối với các đơn vị sự nghiệp công lập có khả năng tự chủ tài chính.

Chính phủ tiếp tục thúc đẩy cơ cấu lại chi ngân sách theo hướng giảm tỷ trọng chi thường xuyên, tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển. Nguồn lực sẽ được ưu tiên cho các nhiệm vụ đột phá chiến lược, các chương trình mục tiêu quốc gia, chính sách an sinh xã hội và quốc phòng - an ninh.

Đáng chú ý, ngân sách năm 2027 cũng được yêu cầu dành nguồn lực phù hợp để thực hiện điều chỉnh tiền lương khu vực công, lương hưu và các chính sách ưu đãi đối với người có công, đối tượng bảo trợ xã hội.

Một nội dung mang tính cải cách sâu rộng được đề cập trong Chỉ thị là năm 2027 sẽ là năm đầu tiên thực hiện đầy đủ cơ chế phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi theo Luật Ngân sách nhà nước mới.

Theo đó, các địa phương phải hoàn thiện hệ thống nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ ngân sách; xác định cụ thể nguồn thu, tỷ lệ phân chia các khoản thu giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã; đồng thời quy định rõ mức bổ sung ngân sách từ cấp tỉnh cho cấp xã.

Việc phân cấp này được kỳ vọng sẽ nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương, tạo động lực khai thác nguồn thu tại chỗ và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính công.

Bên cạnh đó, các địa phương được yêu cầu ưu tiên nguồn lực cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời thận trọng trong vay nợ, bảo đảm khả năng trả nợ và hiệu quả đầu tư đối với các dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài.

Nhìn tổng thể, Chỉ thị 26/CT-TTg không chỉ là văn bản hướng dẫn xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách năm 2027, mà còn thể hiện rõ định hướng điều hành của Chính phủ trong giai đoạn mới.

Đó là sự kết hợp giữa mục tiêu tăng trưởng cao với yêu cầu ổn định vĩ mô; giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo với siết chặt kỷ luật tài khóa; giữa mở rộng phân cấp cho địa phương với nâng cao trách nhiệm giải trình.

Khi tình hình trên thế giới còn nhiều bất định, năm 2027 được kỳ vọng sẽ là bước chuyển quan trọng để Việt Nam định hình mô hình tăng trưởng mới, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong cả giai đoạn 2026-2030.