Hạ tầng thoát nước của Hà Nội mới đáp ứng chưa đến 20% quy hoạch

Sáng 4/8, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về công tác bảo đảm thoát nước chống úng ngập trên địa bàn Thành phố; tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư công khẩn cấp lĩnh vực thoát nước.

Theo thông tin từ Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trương Hải Long, đến ngày 3/8, Hà Nội đã cơ bản đưa vào vận hành các hạng mục chính của 10 công trình xây dựng khẩn cấp nhằm giải quyết tình trạng ngập úng trên địa bàn.

Cụ thể, 5 hồ điều hòa (Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2, Thụy Phương) và 5 dự án hệ thống thoát nước (cải tạo hạ lưu Kim Ngưu; cải tạo kênh Thụy Phương kết nối sông Tô Lịch; cải tạo trạm bơm và hệ thống thoát nước khu vực Đại lộ Thăng Long; xử lý úng ngập khu vực Ngoại Giao Đoàn - Resco Ecohome - Tây Hồ Tây; bổ sung trạm bơm điều tiết mực nước khu vực sông Tô Lịch). Các chủ đầu tư và nhà thầu đang tập trung thi công, hoàn thiện các hạng mục còn lại để sớm hoàn thành toàn bộ dự án.

Thành phố vẫn còn một số điểm ngập cục bộ do hệ thống thoát nước chưa đồng bộ, ảnh hưởng của các dự án đang thi công hoặc địa hình trũng thấp. 

Làm rõ thêm, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường cho biết, hiện hệ thống hạ tầng thoát nước của Hà Nội mới đáp ứng chưa đến 20% quy hoạch. Thành phố mới hoàn thiện khoảng 77km tuyến cống trục chính, trong khi hệ thống hồ điều hòa, trạm bơm và mạng lưới thoát nước vẫn còn thiếu và chưa đồng bộ. Đây là thực trạng khiến Hà Nội phải triển khai 10 dự án chống ngập khẩn cấp gồm 5 dự án hệ thống và 5 hồ điều hòa.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, điểm nổi bật của các dự án là góp phần nâng đáng kể năng lực điều tiết nước. Riêng 5 hồ điều hòa mới bổ sung khoảng 3,4 triệu m³ dung tích chứa nước; cùng với việc hạ mực nước các hồ hiện có thông qua hệ thống trạm bơm, tổng dung tích điều hòa của toàn Thành phố tăng thêm khoảng 4,8 triệu m³. Nhờ đó, trước mỗi trận mưa, các hồ được hạ mực nước đệm để tăng khả năng tiếp nhận nước mưa, góp phần nâng năng lực điều tiết của hệ thống thêm khoảng 15-20%.

Giám đốc Sở Xây dựng cho biết sau đợt mưa lớn do hoàn lưu bão năm 2025, Hà Nội ghi nhận 220 điểm úng ngập, trong đó có 160 điểm thuộc 35 phường. Các dự án khẩn cấp tác động trực tiếp đến khoảng 120 điểm ngập và bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhiều khu vực trước đây thường xuyên ngập sâu, kéo dài như Đại lộ Thăng Long, Ngoại Giao Đoàn, Resco Ecohome, Ciputra, Võ Chí Công, Mỹ Đình... nay cơ bản không còn ngập hoặc chỉ ngập cục bộ trong thời gian ngắn; thời gian ngập, độ sâu ngập và phạm vi ngập đều giảm đáng kể.

Ông Nguyễn Phi Thường cho rằng, người dân kỳ vọng nguồn vốn đầu tư khoảng 5.600 tỷ đồng có thể giải quyết triệt để tình trạng ngập úng của Thành phố là điều dễ hiểu, nhưng trên thực tế các dự án khẩn cấp mới chỉ giải quyết một phần vấn đề. Hệ thống thoát nước hiện nay mới đáp ứng khoảng 20% quy hoạch được phê duyệt từ năm 2013, trong khi yêu cầu thực tế đã thay đổi do tốc độ đô thị hóa và tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu.

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Thành phố đã tính toán nâng tiêu chuẩn thiết kế hệ thống thoát nước theo các kịch bản biến đổi khí hậu, đồng thời nghiên cứu các giải pháp mới như hồ ngầm, bể chứa nước, mô hình "thành phố bọt biển" và kết hợp hạ tầng xanh - hạ tầng xám nhằm nâng cao khả năng chống ngập trong dài hạn. Theo ông Thường, giải pháp căn cơ vẫn là đẩy nhanh các công trình đầu mối theo quy hoạch, đặc biệt là cụm công trình Liên Mạc với trạm bơm công suất 170m³/giây - một trong những cửa xả chiến lược của hệ thống thoát nước Hà Nội. Thành phố đã báo cáo Thành ủy, UBND Thành phố và đang tập trung tháo gỡ các vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ các dự án này. Vì mỗi công trình trạm bơm, hồ điều hòa hay tuyến tiêu thoát nước được hoàn thành sẽ góp phần giảm thêm các điểm ngập, từng bước nâng cao năng lực chống ngập cho Thủ đô.

Phát biểu chỉ đạo về nhiệm vụ thời gian tới, Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu chấm dứt tình trạng bị động trong công tác phòng, chống úng ngập.

Trong đó, chính quyền cơ sở phải chủ động rà soát các điểm có nguy cơ ngập, chuẩn bị đầy đủ phương tiện, thiết bị, trạm bơm lưu động và lực lượng ứng trực để sẵn sàng xử lý ngay khi xảy ra mưa lớn. Không chờ đến khi có chỉ đạo mới triển khai.

Nhấn mạnh kỳ vọng rất lớn của người dân đối với các dự án chống ngập, Chủ tịch UBND TP.Hà Nội cho rằng, các cơ quan chức năng phải nâng cao trách nhiệm, không để xảy ra tình trạng đầu tư lớn nhưng hiệu quả chưa được truyền thông, giải thích đầy đủ.

Thành phố sẽ công khai kết quả đầu tư theo từng dự án, xác định rõ khu vực nào đã được khắc phục, khu vực nào còn tiếp tục đầu tư và lộ trình hoàn thành để người dân giám sát.

Đặc biệt, cần sớm hoàn thiện đề án tổng thể xử lý úng ngập gắn với Quy hoạch tổng thể thủ đô tầm nhìn 100 năm, trình thành phố trong tháng 9. Đề án phải xác định rõ lộ trình đầu tư, phân vùng chống ngập, công khai các mục tiêu, tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, từng dự án để người dân và báo chí theo dõi, giám sát.