Khởi động Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo và phát động Cuộc thi Thiết kế không gian đô thị 2026

Với chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị”, Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo và phát động Cuộc thi Thiết kế không gian đô thị 2026 được tổ chức nhằm kết nối các nguồn lực xã hội, tìm kiếm những ý tưởng mới và thúc đẩy quá trình hình thành hệ sinh thái không gian sáng tạo của Thủ đô.

Từ Thành phố sáng tạo đến hệ sinh thái sáng tạo đô thị

Phát biểu tại Lễ khởi động Chương trình, KTS. Hoàng Thúc Hào, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư VN cho biết, chủ đề cuộc thi năm nay – “Đánh thức không gian đô thị” – có thể nói là một câu hỏi đau đáu từ lâu trong giới KTS, giới nghệ sỹ và cả hệ thống quản lý đô thị: Cách thức hiệu quả nào đánh thức những không gian đang "ngủ quên"? Và làm sao để sáng tạo không chỉ là sự trình diễn ngắn ngày, mà trở thành một "hạ tầng" bền vững, nuôi dưỡng, góp phần làm giàu có tâm hồn đô thị?

“Hội Kiến trúc sư VN cho rằng cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 mang một sứ mệnh khác. Chúng ta không tìm kiếm những bản vẽ lý tưởng, chúng ta không chờ mong những câu chuyện, cách trình diễn trang trí cầu kỳ… Cái chúng ta tìm kiếm, cổ vũ là "Hành trình bền bỉ cùng nhau thúc đẩy, tôn vinh những cống hiến, những ý tưởng nhân văn".  Chính sự bền bỉ không mệt mỏi của mỗi chúng ta sẽ quyết định cho việc gieo trồng ý thức xã hội về đổi mới sáng tạo bền vững”, KTS. Hoàng Thúc Hào cho biết.

Sự kiện gồm hai phần chính: Phần thứ nhất là Lễ phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026, chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị”. Phần thứ hai là tọa đàm “Nghệ thuật công cộng và bản sắc đô thị Hà Nội – Từ những điểm can thiệp đến hệ sinh thái sáng tạo”.

Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo là sáng kiến do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội và Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam khởi xướng trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, với sự đồng hành của UNESCO, Tập đoàn Sovico, các trường đại học, doanh nghiệp cùng nhiều đối tác trong nước và quốc tế.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết, năm 2019, Hà Nội được UNESCO ghi danh vào Mạng lưới các Thành phố sáng tạo toàn cầu, trở thành Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực Thiết kế. Từ dấu mốc này, Hà Nội đã triển khai nhiều kế hoạch đổi mới và hội nhập, xác định sáng tạo và kinh tế sáng tạo là những động lực quan trọng trong tiến trình xây dựng một thành phố năng động, toàn diện và phát triển bền vững.

Định hướng đó từng bước được hiện thực hóa thông qua Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện thường niên được tổ chức từ năm 2021 với sự tham gia ngày càng sâu rộng của các kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia, trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo trên cả nước.

Tìm kiếm mô hình quản trị và nguồn lực cộng đồng

Được tổ chức trên quy mô toàn quốc, Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 với chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị” hướng tới kết nối kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu, sinh viên và cộng đồng sáng tạo cùng đề xuất những mô hình mới cho không gian đô thị Hà Nội, không chỉ về hình thức kiến trúc mà còn trong mối quan hệ với cơ chế chính sách, phương án tài chính, mô hình quản trị và nguồn lực cộng đồng.

Mục tiêu của Cuộc thi là tạo lập và duy trì những môi trường thuận lợi cho sáng tạo trong thành phố; kết nối không gian công cộng với các giá trị văn hóa, lịch sử và đời sống thường nhật; đồng thời, tìm kiếm những cách thức chuyển đổi các công trình, địa điểm đang bỏ trống hoặc hoạt động kém hiệu quả thành nguồn lực mới cho kinh tế sáng tạo.

Đồng thời, cuộc thi cũng đặt trọng tâm vào việc kết nối các làng nghề và khu vực ven đô với hệ sinh thái sáng tạo của khu vực trung tâm. Người dự thi có thể đăng ký tham gia ở nhóm chuyên nghiệp hoặc bán chuyên, và chủ động đề xuất một địa điểm cụ thể để nghiên cứu theo 03 hạng mục:

Hạ tầng thúc đẩy sáng tạo: Tập trung tái kích hoạt các không gian công cộng và thiết chế cộng đồng như quảng trường, vườn hoa, công viên, gầm cầu, nhà ga, tuyến phố đi bộ, nhà văn hóa, khu chung cư hoặc khu ở cũ…Giải pháp cần bảo đảm tính hòa nhập, khuyến khích cộng đồng tham gia và có khả năng vận hành bền vững.

Không gian sáng tạo từ các công trình chuyển đổi chức năng: Đề xuất chuyển đổi nhà máy cũ, trụ sở dôi dư, thiết chế văn hóa hoạt động chưa hiệu quả và các công trình đô thị có tiềm năng thành không gian phục vụ công nghiệp văn hóa. Cuộc thi khuyến khích các giải pháp can thiệp tối thiểu, chi phí hợp lý, linh hoạt và phù hợp để thử nghiệm những mô hình mới.

Bảo tồn và phát huy không gian kiến trúc, quy hoạch truyền thống: Hướng tới xây dựng các mô hình sáng tạo tại khu vực ven đô, làng cổ và làng nghề; kết nối di sản, tri thức thủ công và nguồn lực địa phương với thiết kế, giáo dục, du lịch, công nghệ và thị trường đương đại. Các đề xuất cần vừa bảo tồn bản sắc, vừa tạo ra giá trị kinh tế – xã hội mới cho cộng đồng.

Tại lễ phát động ngày 18/7, Ban Tổ chức công bố nhiệm vụ thiết kế, các địa điểm gợi ý, quy chế, tiêu chí đánh giá và tiến độ của Cuộc thi; đồng thời trao đổi trực tiếp với các đơn vị, nhóm tác giả và cộng đồng quan tâm.

Trong khuôn khổ lễ phát động, cũng diễn ra Tọa đàm “Nghệ thuật công cộng và bản sắc đô thị Hà Nội – Từ những điểm can thiệp đến hệ sinh thái sáng tạo”. Một nội dung được giới thiệu trong khuôn khổ sự kiện là Dự án “Ngỡ ngàng Hà Nội” (Hanoi Surprises) – Kết nối nghệ thuật các không gian công cộng do Phòng Quản lý Di sản, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội chủ trì, phối hợp với Tạp chí Kiến trúc, Nhóm Vác Tù Và và KTS Đoàn Kỳ Thanh triển khai.