Ra mắt “Khúc lãng du Cụ Mén” và “Cuộc phiêu du của Chép Hồng”, trao Kỷ lục cho doanh nhân – tác giả Phạm Hồng Điệp

Tham dự buổi lễ có PGS, TS Đào Duy Quát - nguyên Phó Trưởng ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương; PGS, TS Trần Quốc Toản - nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ; TS Lê Doãn Hợp - nguyên Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông, Chủ tịch Hội đồng Xác lập Tổ chức Kỷ lục Việt Nam; Ông Nguyễn Quốc Hải  - Viện trưởng Viện Đào tạo, Tư vấn và Phát triển Kinh tế; Ông Hoàng Thái Tuấn Anh - Phó Viện trưởng Viện Kỷ lục Việt Nam, Trưởng đại diện miền Bắc Tổ chức Kỷ lục Việt Nam; Nhà sử học Dương Trung Quốc; Bà Nguyễn Thị Lan - Phó Trưởng ban Chuyên môn nghiệp vụ Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; Nhà văn, nhà báo Hoàng Dự, Tổng biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật; Nhà báo Hoàng Thanh Xuân - Phó Tổng biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật cùng các văn nghệ sĩ, công chúng yêu mến thơ nhạc Phạm Hồng Điệp.

Tác giả Phạm Hồng Điệp - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Shinec, chủ đầu tư Khu công nghiệp (KCN) Nam Cầu Kiền (Hải Phòng) là một luật sư, doanh nhân thành đạt, nổi tiếng với việc phát triển khu công nghiệp sinh thái và mô hình kinh tế tuần hoàn. Giữa bộn bề công việc, anh đến với văn học nghệ thuật như một mối duyên. Dù nhiều lần khẳng định mình không phải nhà thơ mà chỉ là người đi dạo trên cánh đồng văn chương, anh tìm đến thơ và nhạc chủ yếu là để giải tỏa áp lực kinh doanh, thanh lọc tâm hồn và ghi lại cảm xúc những nơi mình đi qua nhưng thành quả lao động chữ nghĩa, nghệ thuật của Phạm Hồng Điệp thật đáng nể. Anh sáng tác thơ trong nhiều năm trở lại đây, có tới hàng trăm bài thơ được khoảng hơn 30 nhạc sĩ tên tuổi lựa chọn và phổ nhạc, nhận nhiều giải thưởng âm nhạc. Trong vòng 3, năm từ 2023 đến nay, Phạm Hồng Điệp đã xuất bản 4 tập thơ và thơ - nhạc: Biển gọi em về, Cánh đồng tuổi thơ, Miền đất Việt, Bản tình ca giữa vô thường... Và năm nay, anh cho ra mắt thêm hai ấn phẩm rất đặc biệt: Khúc lãng du của Cụ Mén (thơ) và Cuộc phiêu du của Chép Hồng (văn xuôi).

Một trường ca độc đáo về người nông dân Việt Nam

Tuyển tập “Khúc lãng du Cụ Mén” là một công trình nghệ thuật đặc biệt, gồm 100 bài thơ khắc họa xuyên suốt hình tượng một người nông dân Việt Nam – vừa mộc mạc, đời thường, vừa mang khát vọng lớn lao về sự phát triển và cống hiến cho cộng đồng.

Nhà văn, nhà báo Hoàng Dự - Tổng biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật nhận định: “Trường ca Khúc lãng du của Cụ Mén không chỉ là một tập thơ, mà như một cuốn tiểu thuyết thơ về thân phận một con người… với khát vọng lớn về sự phát triển của mỗi làng quê trên dải đất hình chữ S. Dù có 100 bài thơ với nhiều tên khác nhau, nhưng tất cả đều tập trung kể về một người nông dân rất đặc biệt - Cụ Mén. Một lão nông tri điền gắn bó mật thiết với làng quê nhưng luôn khát khao vươn ra khỏi lũy tre làng. Cụ đã đi khắp các vùng núi phía Bắc, vượt Trường Sơn vào Tây Nguyên, dạy bà con làm nương rẫy, bài trừ hủ tục và thổi hồn văn minh miền xuôi lên miền ngược. Có lẽ trong lịch sử văn học hiện đại Việt Nam, chưa có trường ca nào viết về một hình mẫu người nông dân mang nhiều ý nghĩa như thế.

Về tác phẩm Cuộc phiêu du của Chép Hồng, nhà văn, nhà báo Hoàng Dự cho rằng đây là một tác phẩm các cháu thiếu nhi và cả người lớn đều sẽ rất thích. Nhân vật Chép Hồng trong tác phẩm thông qua mối quan hệ với các loài cá, tôm, cua, ốc... ở đầm lầy, đã vượt lên những áp lực và sự hủy diệt của môi trường hiện đại để khẳng định giá trị bản thân.

Ở tâp thơ, ta thấy một tập trường ca gồm những chương và mỗi chương có nhiều bài thơ, không phải đứng riêng mà nó là sự nối mạch về một nhân vật lão nông chi điền, một người cả đời chuyên cần làm nông, cày sâu cuốc bẫm làm ra hạt lúa củ khoai và tình yêu đối với những sản phẩm thuần nông, mộc mạc, chân chất, thôn dã lại mang đến cho người đàn ông ấy những suy nghĩ mang tính ẩn dụ về cái hồn quê đôi khi tếu táo, thậm chí gợi đến cái thực phàm tục mà thanh từ củ khoai lá rau, từ hạt gạo đến con ong, con bướm trong vườn nhà để rồi thi vị hoá thành quả lao động của mình.

Nhưng không dừng ở đó, cuộc đời cụ Mén - lão nông ấy bỗng tự thân vượt ra khỏi luỹ tre, ruộng lúa lên đường làm cuộc lãng du đến những  miền đất mới, từ những bản làng người Tày, người Thái, người H”Mông nới rừng núi phia Bắc, rồi vượt Trường Sơn đến với đại ngàn Tây Nguyên và điểm cuối dừng chân để trước khi về lại cố hương là Thủ đô Hà Nội, trái tim của Tổ quốc với những cảm nhận mới về cuộc sống văn minh, hiện đại.

Ông Nguyễn Quốc Hải - Viện trưởng Viện Đào tạo, Tư vấn và Phát triển Kinh tế khẳng định điểm đặc biệt của tác phẩm Phạm Hồng Điệp không chỉ nằm ở hình thức kể chuyện mà còn ở chiều sâu tri thức đồng thời còn gợi mở một tầng ý nghĩa sâu hơn về đời sống. Đặc biệt, tác phẩm thể hiện rõ tình yêu đối với thiên nhiên và ý thức về bảo vệ môi trường. Ông cũng cho rằng, sau những tác phẩm kinh điển của văn học Việt Nam như Dế Mèn phiêu lưu ký của nhà văn Tô Hoài, không dễ để có thêm những tác phẩm đồng thoại tạo được dấu ấn riêng. Tuy nhiên, Cuộc phiêu du của Chép Hồng đã bước đầu cho thấy nỗ lực làm mới thể loại, khi kết hợp giữa yếu tố kể chuyện, tri thức khoa học và thông điệp xã hội.

Giá trị nhân văn và sức lan tỏa quốc tế

Không chỉ dừng lại ở giá trị văn học trong nước, “Khúc lãng du Cụ Mén” còn đang được chuyển ngữ sang tiếng Anh, mở ra hành trình tiếp cận độc giả quốc tế.

Dịch giả Khánh Phương chia sẻ: “Tác phẩm nâng niu những điều bình dị nhất của đời sống… khiến người đọc và cả người dịch bị cuốn vào lúc nào không hay”. Dịch giả đã phải thốt lên: “Tôi đã quen với việc giữ khoảng cách cần thiết, quen với sự tỉnh táo và kỷ luật của nghề. Nhưng với tác phẩm này, tôi cho phép mình đắm chìm trong công việc chuyển ngữ không chỉ bằng tay, bằng mắt, mà bằng cảm giác, bằng những rung động rất riêng trước hình ảnh đất nước, con người, không gian và thời gian. Có lúc, tôi quên mất mình đang “làm việc”, chỉ thấy mình đang “phiêu” cùng Cụ Mén qua những mùa nắng mưa của bản làng miền núi, những chợ phiên, những đêm hội rộn rã…”.

Còn Nhà văn Vũ Thanh Thủy cũng cho rằng: “Đây là câu chuyện thơ về một chân dung sống động được dựng lên từ ước mơ và khát vọng của một nhà tri thức đa tài.”

Ở góc nhìn nghệ thuật, tác giả Vinh Đào đánh giá cao chất mộc mạc đặc trưng của tác phẩm: “Không cầu kỳ, không lên gân tư tưởng, tác phẩm đi vào lòng người bằng sự chân thật và hồn nhiên.”  Chính sự kết hợp giữa chất dân gian – chiều sâu triết lý – và hơi thở đương đại đã tạo nên sức sống đặc biệt cho tuyển tập.

“Cuộc phiêu du của Chép Hồng” - từ điển sinh học bằng truyện

Được ra mắt công chúng trong dịp này cùng với “Khúc lãng du Cụ Mén”, cuốn “Cuộc phiêu du của Chép Hồng” đã mở ra một không gian sáng tác hoàn toàn khác. Tác phẩm đã thể hiện một thế giới thủy sinh đa dạng, phong phú và giàu màu sắc, nơi mỗi loài sinh vật và mỗi dòng nước đều ẩn chứa những quy luật sinh tồn và những bài học về cuộc sống.

Tác phẩm được xây dựng như một “từ điển sinh học bằng truyện”, dẫn dắt người đọc khám phá hệ sinh thái nước thông qua hành trình trưởng thành của nhân vật Chép Hồng. Từ một cá thể non trẻ trong hồ nước quen thuộc, chép Hồng dần bước ra những không gian rộng lớn hơn như đồng nước, đầm lúa, vùng nước lợ… để đối mặt với thử thách, học cách thích nghi và trưởng thành.

Đánh giá về tác phẩm, nhà văn Bùi Việt Thắng nhận định: “Cuộc phiêu du của Chép Hồng là một tác phẩm tiêu biểu của dòng ‘văn học xanh’, nơi tinh thần cộng sinh, hiện sinh và thuận thiên được thể hiện qua một thế giới thủy sinh giàu sức gợi.”

Ông cũng cho rằng hình tượng Chép Hồng mang nhiều tầng ý nghĩa: “Đó là hành trình đi tìm sự sống và chân lý… nơi một thế hệ trẻ thông minh, dấn thân và sáng tạo sẵn sàng bước ra chinh phục thế giới mới.”

Dù được viết dưới hình thức đồng thoại dành cho thiếu nhi, tác phẩm lại mang giá trị phổ quát, có thể chạm tới mọi lứa tuổi nhờ chiều sâu triết lý về con người, xã hội và tự nhiên.

Xác lập Kỷ lục Thế giới – Dấu ấn của sáng tạo và bản sắc Việt

Tại sự kiện, Tổ chức Kỷ lục đã chính thức công bố và trao chứng nhận Kỷ lục Thế giới cho tập trường ca “Khúc lãng du Cụ Mén” – tác phẩm về hình tượng người nông dân Việt Nam được sáng tác bằng nhiều thể thơ khác nhau, bao gồm lục bát, thất bát, tứ bát, tự do. Thông qua nhân vật Cụ Mén, trường ca đã khắc hoạ hành trình cả đời cống hiến và giữ gìn các giá trị truyền thống của người nông dân Việt Nam, qua đó tôn vinh tinh thần lao động, các giá trị nhân văn và mối liên kết sâu sắc giữa các cá nhân, quê hương, dân tộc và di sản văn hoá.

Tác giả Phạm Hồng Điệp cũng đồng thời được trao Kỷ lục Việt Nam khi là doanh nhân sáng tác tập trường ca “Khúc lãng du Cụ Mén” – tác phẩm về hình tượng người nông dân Việt Nam có số lượng bài thơ nhiều nhất (gồm 100 bài thơ, tương đương 5.040 câu thơ).

Ông Hoàng Thái Tuấn Anh, Phó Viện trưởng Viện Kỷ lục Việt Nam, Trưởng đại diện miền Bắc Tổ chức Kỷ lục Việt Nam nhận định: “Doanh nhân Sao Đỏ Phạm Hồng Điệp là người tiên phong xây dựng mô hình khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam. Việc ông được xác lập Kỷ lục Thế giới cho tập trường ca ‘Khúc Lãng Du Cụ Mén’ – tác phẩm về hình tượng người nông dân Việt Nam với số lượng bài thơ nhiều nhất thế giới, tiếp tục khẳng định sức sáng tạo và chiều sâu nhân văn trong hành trình nghệ thuật của ông.

Đây là minh chứng tiêu biểu cho sự hòa quyện giữa tư duy doanh nhân và tình yêu văn hóa, góp phần lan tỏa những giá trị Việt Nam ra cộng đồng quốc tế. Đây cũng là Kỷ lục Thế giới thứ 2 mà Kỷ lục gia Phạm Hồng Điệp đạt được.

Là một doanh nhân gắn liền với việc tiên phong phát triển khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam, doanh nhân Phạm Hồng Điệp tiếp tục cho thấy một chân dung khác – một người sáng tạo nghệ thuật bền bỉ và giàu nội lực.

Từ thực tiễn đời sống, trải nghiệm trên nhiều vùng đất, tác giả đã “chưng cất” thành một trường ca giàu cảm xúc, nơi: Người nông dân trở thành biểu tượng văn hóa; Lao động trở thành thi ca; Và hành trình đời người trở thành hành trình nhân văn.

Sự kiện ra mắt sách và xác lập kỷ lục không chỉ là dấu mốc cá nhân, mà còn góp phần khẳng định: Văn học Việt Nam vẫn đang vận động và đổi mới, giá trị nông thôn Việt vẫn là nguồn cảm hứng bất tận.

Đặc biệt, thông qua sự kiện ra mắt sách, tác giả của tuyển tập thơ “Khúc lãng du Cụ Mén” mong muốn truyền tải một thông điệp giữ gìn cội nguồn, nuôi dưỡng khát vọng, và lan tỏa giá trị Việt ra thế giới đến với độc giả trong và ngoài nước./.