Thủy sản Việt Nam hướng tới mục tiêu xuất khẩu 12 tỷ USD

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng sản lượng thủy sản 9 tháng ước đạt gần 7,9 triệu tấn, tăng 3,9% so với cùng kỳ. Trong đó, sản lượng nuôi trồng đạt khoảng 4,86 triệu tấn, tăng 5,9%; khai thác đạt 3,03 triệu tấn và tăng 0,9%. Nuôi trồng tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của toàn ngành.

Về xuất khẩu, tôm và cá tra vẫn giữ vai trò chủ lực. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu tôm đạt 3,75 tỷ USD, tăng 11%, chiếm khoảng 41% tổng kim ngạch toàn ngành. Cá tra đạt khoảng 1,74 tỷ USD, tăng 10,7%.

Dù kết quả lũy kế tích cực, triển vọng quý IV vẫn còn nhiều thách thức. VASEP nhận định xuất khẩu có thể giảm nhịp do một phần đơn hàng phục vụ mùa tiêu dùng cuối năm đã được giao sớm. Bên cạnh đó, Trung Quốc và ASEAN tiếp tục hỗ trợ nhưng có thể chưa đủ bù đắp sự chững lại tại Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.

Theo ông Phùng Đức Tiến, Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam, mục tiêu xuất khẩu từ 12 tỷ USD trong năm 2026 vẫn có khả năng đạt được. Dù vậy, nếu tăng trưởng chậm lại trong quý IV thì nguyên nhân không hẳn do thiếu nguyên liệu mà còn liên quan đến hiệu quả kinh tế khi chi phí đầu vào và giá dầu tăng.

Bên cạnh áp lực thị trường, doanh nghiệp xuất khẩu còn phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng chặt chẽ về truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, từ ngày 26/11/2026, thủy sản nhập khẩu vào Great Britain (Anh, Scotland và xứ Wales) sẽ phải tuân thủ các yêu cầu mới về hồ sơ chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Ngoài ra, quy định bổ sung thông tin về ngư cụ, khu vực và thời gian khai thác và yêu cầu bản xác nhận chế biến đối với các lô hàng thuộc diện áp dụng, đồng thời điều chỉnh chứng từ đối với hàng lưu kho hoặc nhập khẩu một phần.

Trước những thay đổi này, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp sớm rà soát hồ sơ từ khâu khai thác, thu mua đến chế biến và xuất khẩu; bảo đảm dữ liệu thống nhất, cũng như phối hợp với nhà nhập khẩu để xác định rõ trách nhiệm và yêu cầu chứng từ. Hồ sơ thiếu hoặc sai lệch có thể khiến quá trình thông quan kéo dài, dẫn đến phát sinh xác minh hoặc làm tăng nguy cơ lô hàng bị từ chối.

Để hướng tới mục tiêu 12 tỷ USD, ngành thủy sản cần chuyển trọng tâm từ tăng sản lượng sang nâng cao giá trị. Việc kiểm soát chi phí, phát triển vùng nguyên liệu ổn định, đẩy mạnh chế biến sâu và đáp ứng tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc sẽ quyết định khả năng duy trì đà tăng trưởng trong những tháng cuối năm.