Tìm kiếm
Giải mã đà tăng hơn 4.400 đồng/lít của giá xăng sau 4 kỳ điều chỉnh
Cú sốc giá nhiên liệu sau 4 kỳ tăng liên tiếp
Vào lúc 15h ngày 24/9/2026, Liên bộ Công Thương - Tài chính đã công bố việc điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu với mức tăng rất mạnh. Cụ thể, giá xăng E5 RON 92 được điều chỉnh tăng 1.258 đồng/lít, lên mức 26.397 đồng/lít; trong khi đó xăng E10 RON 95-III vọt thêm 1.451 đồng/lít, lên mốc 27.087 đồng/lít. Các mặt hàng dầu cũng không nằm ngoài xu hướng, điển hình là dầu diesel 0.05S tăng thêm 552 đồng/lít, đẩy giá bán lẻ vượt mốc 30.497 đồng/lít.
Nhìn lại chuỗi dữ liệu trong vòng một tháng qua, có thể thấy đà tăng của giá nhiên liệu diễn ra vô cùng nhanh và dồn dập. Chỉ sau 4 kỳ điều chỉnh liên tiếp, giá xăng E10 RON 95 đã tăng thêm hơn 4.400 đồng/lít (tương đương mức tăng hơn 19%); xăng E5 RON 92 cũng ghi nhận mức tăng sốc hơn 4.600 đồng/lít (tương đương gần 20%), còn dầu diesel tăng gần 2.050 đồng/lít trong 3 kỳ điều chỉnh. Việc giá xăng tăng cao trong một thời gian ngắn, đặt ra bài toán khó cho nền kinh tế vĩ mô trong giai đoạn cuối năm 2026.
Lý giải nguyên nhân vì sao giá xăng liên tục tăng?
Theo các dữ liệu tổng hợp từ thị trường năng lượng quốc tế và chính sách điều hành trong nước, đà tăng của giá xăng xuất phát từ 3 nguyên nhân chủ đạo. Đầu tiên là xung đột địa chính trị toàn cầu làm gián đoạn nguồn cung.
Nguyên nhân cốt lõi nhất chi phối trực tiếp đến đà tăng của thị trường năng lượng chính là căng thẳng địa chính trị leo thang tại các khu vực trọng điểm. Cụ thể, tại Trung Đông, lực lượng phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen đã liên tục tiến hành phóng tên lửa và tấn công vào các thành phố của Saudi Arabia, bao gồm cả các khu vực trọng điểm như Yanbu và Taif. Sự cố này đã đe dọa trực tiếp đến hạ tầng đường ống xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia, gây rủi ro thiếu hụt đến 4% nguồn cung toàn cầu.
Bên cạnh đó, điểm nóng tại Đông Âu giữa Nga và Ukraine cũng đang kích thích giá dầu tăng mạnh. Theo nhận định từ Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, việc Ukraine liên tục sử dụng UAV (máy bay không người lái) để tập kích vào sâu các cơ sở năng lượng và nhà máy lọc hóa dầu của Nga đã khiến nguồn cung xăng dầu thành phẩm trên thế giới bị thắt chặt nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, chi phí xăng dầu thành phẩm nhập khẩu cũng chịu tác động tăng giá, mặc dù đôi lúc giá dầu thô có dấu hiệu trồi sụt giảm nhẹ, nhưng giá xăng dầu thành phẩm (thước đo để tính giá cơ sở tại Việt Nam) trên thị trường Singapore lại tăng rất cao do khan hiếm nguồn cung tinh chế. Thống kê bình quân giữa kỳ điều hành ngày 17/9/2026 và 24/9/2026 cho thấy, giá xăng RON 95 dùng để pha chế xăng E10 RON 95-III đã chạm ngưỡng 147,204 USD/thùng (tăng gần 1 USD/thùng so với kỳ trước đó). Sự leo thang của giá thành phẩm quốc tế buộc các nhà nhập khẩu và cơ quan điều hành phải nâng mức giá bán lẻ trong nước để bù đắp chi phí nhập khẩu.
Cuối cùng, một yếu tố quan trọng trong nước khiến giá xăng tăng sát với biên độ của thị trường thế giới là phương án sử dụng Quỹ bình ổn giá. Theo công bố, tính đến cuối quý II/2026, tổng số tiền liên quan đến Quỹ BOG xăng dầu còn hơn 1.714 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong kỳ điều hành ngày 24/9, cơ quan quản lý đã quyết định không trích lập và cũng không chi sử dụng Quỹ BOG đối với các mặt hàng xăng. Khi không có "bộ đệm" tài chính từ Quỹ để trợ giá, toàn bộ mức tăng của thị trường quốc tế lập tức được phản ánh thẳng vào giá bán lẻ nội địa.
Theo lãnh đạo một doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu, trong bối cảnh giá thế giới có xu hướng tăng, việc tiếp tục chi Quỹ bình ổn giá để kìm giá bán lẻ có thể làm nguồn quỹ nhanh chóng suy giảm. Do đó, kỳ điều hành này cơ quan quản lý không tiếp tục chi quỹ, qua đó giữ lại nguồn lực để ứng phó với những biến động giá trong các kỳ tới.
Tuy nhiên, Bộ Công Thương cho biết đến ngày 24/9, giá xăng tại các nước lân cận Việt Nam tiếp tục cao hơn trong nước, gồm Thái Lan khoảng 31.296 đồng/lít (Chính phủ trợ giá), Campuchia 33.687 đồng/lít (Chính phủ trợ giá), Lào 52.392 đồng/lít và Trung Quốc 33.719 đồng/lít (Chính phủ khống chế giá), trong khi tại Việt Nam, giá xăng ở mức 27.087 đồng/lít.
Đối với dầu diesel, Thái Lan ở mức 33.059 đồng/lít (Chính phủ trợ giá), Campuchia 39.141 đồng/lít, Lào 42.336 đồng/lít, Trung Quốc 30.626 đồng/lít (Chính phủ khống chế giá), còn Việt Nam là 30.497 đồng/lít.
Dự báo giá xăng dầu trong kỳ điều chỉnh tiếp theo
Đợt tăng giá xăng kéo dài suốt 4 kỳ qua không đơn thuần chỉ nằm ở bảng giá mà còn trực tiếp đánh vào giỏ hàng hóa thiết yếu. Thực tế cho thấy thị trường hàng hóa, dịch vụ, cước vận tải đi lại có xu hướng "nhạy bén" tăng chót vót ngay lập tức khi giá xăng dầu tăng, nhưng lại cực kỳ chây ì, "cố thủ" và không chịu giảm khi giá nhiên liệu hạ nhiệt,.
Đơn cử, chỉ riêng trong tháng 8/2026, đà tăng của nhóm giao thông (xăng tăng 9,53%, dầu diesel tăng hơn 22%) đã đóng góp tới 0,41 điểm phần trăm vào mức tăng CPI của cả nước. Khi mức giá E10 RON 95 tiếp tục duy trì mốc trên 27.000 đồng/lít trong tháng 9, dự báo áp lực lạm phát và gánh nặng lên túi tiền của người dân trong những tháng cuối năm sẽ càng trở nên nghiêm trọng.
Dựa trên những biến số vĩ mô hiện tại, giá xăng trong kỳ điều chỉnh tiếp theo (đầu tháng 10/2026) được dự báo sẽ phụ thuộc mạnh mẽ vào 2 kịch bản chính:
Kịch bản thế giới neo cao: Các chuyên gia quốc tế dự báo giá dầu Brent chuẩn toàn cầu có khả năng tiếp tục tăng hơn 2% trong những tuần tiếp theo nếu tình hình chiến sự tại Trung Đông không hạ nhiệt và rủi ro địa chính trị tiếp tục bị thị trường định giá cao,. Nếu kịch bản này xảy ra, giá xăng dầu trong nước tại kỳ tới nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng nhẹ hoặc neo đi ngang ở vùng giá đỉnh hiện tại.
Kịch bản trong nước can thiệp: Do giá nhiên liệu đã vượt mốc 27.000 đồng/lít và đe dọa lạm phát tiêu dùng, Liên bộ Công Thương - Tài chính có thể sẽ xem xét lại việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá (BOG) trong kỳ điều chỉnh tới. Nếu xả quỹ mạnh tay, đà tăng giá có thể được hãm lại, hoặc thậm chí được kéo giảm nhẹ để "giải nhiệt" cho nền kinh tế, bất chấp giá thế giới đi lên.
Nhìn chung, người tiêu dùng và các doanh nghiệp vận tải cần lên sẵn các kế hoạch kiểm soát chi phí tối ưu nhất, bởi trong ngắn hạn, bức tranh giá năng lượng toàn cầu vẫn đang tiềm ẩn quá nhiều yếu tố phức tạp, chưa có dấu hiệu đảo chiều hạ nhiệt rõ rệt.
