Không chỉ là chiếc túi ni-lông, đó là câu chuyện của kinh tế tuần hoàn

Sáng 3/7, tại trung tâm thương mại GO! Thăng Long (Hà Nội), Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường phối hợp với Sở Công Thương thành phố Hà Nội và các đối tác phát động tổ chức Chiến dịch "Ngày không sử dụng túi ni-lông tại Việt Nam" với thông điệp “Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại các nhà bán lẻ”.

Áp lực từ nhựa dùng một lần và yêu cầu thay đổi hành vi

Những con số về mức tiêu thụ túi ni-lông chính là bằng chứng cho thấy áp lực rất lớn của môi trường. Theo số liệu được công bố, trung bình mỗi hộ gia đình Việt Nam sử dụng khoảng 1 kg túi ni-lông mỗi tháng, tương đương khoảng 10 chiếc mỗi tuần. Đáng chú ý, 8/10 chiếc túi ni-lông bị thải bỏ ngay sau một lần sử dụng.

Trong khi thời gian sử dụng của một chiếc túi ni-lông chỉ khoảng 12 phút, thời gian để phân hủy có thể lên tới 500 năm. Kể cả loại túi ni-lông và bao bì nhựa mỏng cũng phải mất từ 10-100 năm mới phân hủy hoàn toàn trong môi trường. Đây là nguyên nhân khiến rác thải nhựa trở thành một trong những thách thức môi trường lớn nhất hiện nay.

Không chỉ là vấn đề của Việt Nam, ô nhiễm nhựa đang trở thành thách thức toàn cầu. Mỗi năm, thế giới sản xuất khoảng 430 triệu tấn nhựa, phần lớn phục vụ các sản phẩm dùng một lần. Khối lượng nhựa khổng lồ này tạo áp lực rất lớn lên hệ thống thu gom, xử lý chất thải, đồng thời làm gia tăng ô nhiễm đất, sông, biển và hệ sinh thái.

Vì vậy, việc giảm sử dụng túi ni-lông không đơn thuần là một hành động mang tính biểu tượng mà có ý nghĩa thiết thực trong việc cắt giảm lượng rác thải phát sinh ngay từ nguồn. Chỉ cần mỗi người tiêu dùng hình thành thói quen mang theo túi tái sử dụng, từ chối nhận túi ni-lông khi không cần thiết hoặc lựa chọn các sản phẩm có bao bì thân thiện với môi trường, lượng túi ni-lông tiêu thụ hằng năm chắc chắn sẽ giảm đáng kể.

Đây cũng là lý do Ngày Quốc tế không sử dụng túi ni-lông không chỉ dừng ở các hoạt động truyền thông mà ngày càng gắn với các chương trình thay đổi hành vi tiêu dùng, khuyến khích sử dụng sản phẩm thay thế và thúc đẩy tiêu dùng xanh. Khi người tiêu dùng thay đổi, doanh nghiệp cũng có thêm động lực để đầu tư vào các giải pháp sản xuất và phân phối bền vững hơn.

Doanh nghiệp đưa tiêu dùng xanh vào chiến lược phát triển

Nếu trước đây các hoạt động giảm túi ni-lông chủ yếu được triển khai dưới hình thức các chiến dịch ngắn hạn thì hiện nay nhiều doanh nghiệp đã coi đây là một phần trong chiến lược phát triển dài hạn.Đặc biệt, lĩnh vực bán lẻ - nơi tiếp xúc trực tiếp với hàng triệu lượt khách hàng mỗi ngày - đang trở thành mắt xích quan trọng trong việc thúc đẩy tiêu dùng xanh.

Ngay tại lễ phát động hưởng ứng Ngày Quốc tế không sử dụng túi ni-lông năm 2026, nhiều hệ thống bán lẻ lớn đã giới thiệu các chương trình cụ thể nhằm giảm nhựa dùng một lần và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Trong đó, Central Retail đã chuyển đổi 100% túi tại quầy thanh toán sang túi phân hủy sinh học, đồng thời hơn 90% bao bì tại quầy Deli được thay bằng vật liệu thân thiện với môi trường.

MM Mega Market cũng là một trong những doanh nghiệp triển khai sớm các giải pháp giảm nhựa khi ngừng phát túi ni-lông tại quầy thanh toán từ năm 2019.

Hay AEON Việt Nam hiện sử dụng 100% túi ni-lông đạt chứng nhận "Nhãn sinh thái Việt Nam" và đặt mục tiêu đến năm 2030, 80% giao dịch của khách hàng thành viên không sử dụng túi ni-lông.

Không chỉ khối bán lẻ, doanh nghiệp sản xuất cũng đang mở rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn trong toàn bộ chuỗi giá trị. Là một trong những đơn vị tham gia chiến dịch nhiều năm liên tiếp, TH triển khai đồng thời nhiều giải pháp từ thay đổi vật liệu bao bì, giảm nhựa trong sản phẩm đến thu gom bao bì sau sử dụng.

Từ năm 2018, toàn bộ hệ thống TH true mart đã chuyển sang sử dụng túi sinh học; thìa sữa chua được thay bằng nguyên liệu chủ yếu từ tinh bột thực vật. Từ giữa năm 2022, doanh nghiệp giảm 50% lượng thìa nhựa dùng một lần đi kèm sản phẩm TH true YOGURT.

Song song với đó, các cải tiến về bao bì đã giúp giảm hơn 600 tấn nhựa mỗi năm. Trong giai đoạn 2024-2026, TH cũng đã thu gom hơn 21.000 tấn vỏ hộp sữa để đưa vào tái chế, góp phần kéo dài vòng đời vật liệu và giảm lượng chất thải phải chôn lấp hoặc đốt bỏ.

Quả thực, kinh tế tuần hoàn không chỉ dừng ở việc thay thế túi ni-lông bằng các vật liệu thân thiện hơn. Quan trọng hơn là xây dựng một chu trình khép kín, trong đó vật liệu sau sử dụng được thu gom, tái chế và quay trở lại quá trình sản xuất. Điều này vừa giúp giảm khai thác tài nguyên mới, vừa giảm chi phí nguyên liệu và phát thải trong dài hạn.

Có thể thấy, việc cắt giảm túi ni-lông và nhựa dùng một lần không còn chỉ là hoạt động hưởng ứng các chiến dịch môi trường, mà đang trở thành một phần trong chiến lược chuyển đổi xanh của doanh nghiệp. Khi các nhà bán lẻ, nhà sản xuất và người tiêu dùng cùng tham gia, kinh tế tuần hoàn sẽ có thêm động lực để phát triển, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong dài hạn.