Chính phủ kiến tạo hệ sinh thái phát triển, nâng tầm kinh tế tư nhân

Kiến tạo hệ sinh thái - tư duy mới trong phát triển kinh tế tư nhân

Khác với giai đoạn trước khi chính sách chủ yếu tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, Nghị quyết 68-NQ/TW đã mở ra cách tiếp cận toàn diện hơn, coi việc xây dựng hệ sinh thái phát triển là nền tảng để khu vực kinh tế tư nhân lớn mạnh.

Hệ sinh thái đó không chỉ bao gồm các cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng hay đất đai mà còn là sự kết nối giữa thể chế, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nguồn nhân lực, thị trường vốn, logistics và các chuỗi liên kết sản xuất.

Khi các yếu tố này được vận hành đồng bộ, doanh nghiệp tư nhân sẽ có điều kiện tiếp cận nguồn lực thuận lợi hơn, giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất lao động, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây cũng là bước chuyển quan trọng từ tư duy "hỗ trợ doanh nghiệp" sang "kiến tạo môi trường để doanh nghiệp phát triển", phù hợp với yêu cầu phát triển nền kinh tế trong giai đoạn mới.

Nhìn từ thực tiễn, Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để xây dựng hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân. Trước hết là nền tảng thể chế ngày càng hoàn thiện. Bên cạnh Nghị quyết 68-NQ/TW, hàng loạt chủ trương lớn như Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật cùng nhiều chương trình hành động của Chính phủ đang tạo khung chính sách đồng bộ cho doanh nghiệp.

Song song với đó, Việt Nam sở hữu lực lượng lao động trẻ, khả năng tiếp cận công nghệ nhanh cùng mạng lưới hơn 20 hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Đây là lợi thế để doanh nghiệp mở rộng thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao. Sự phát triển mạnh mẽ của hạ tầng số, thanh toán điện tử, dữ liệu số, thương mại điện tử và các nền tảng quản trị doanh nghiệp cũng đang tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới mô hình sản xuất, kinh doanh với chi phí thấp hơn và hiệu quả cao hơn.

Đặc biệt, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra cơ hội lớn để doanh nghiệp tư nhân Việt Nam tham gia vào các ngành công nghiệp công nghệ cao như điện tử, bán dẫn, thiết bị y tế, năng lượng tái tạo và công nghiệp xanh.

Những "điểm nghẽn" cần sớm được tháo gỡ

Theo thống kê, khu vực kinh tế tư nhân hiện có trên 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động và khoảng 5 triệu hộ kinh doanh, đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho khoảng 82-85% lực lượng lao động của nền kinh tế. Mặc dù vậy, phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ và vừa, năng lực tài chính hạn chế và khả năng chống chịu trước biến động thị trường còn yếu.

Đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới công nghệ và chuyển đổi số chưa tương xứng với yêu cầu phát triển. Nhiều doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng, đất đai, mặt bằng sản xuất, nguồn nhân lực chất lượng cao và thông tin thị trường.

Một hạn chế khác là mối liên kết giữa doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp nhà nước, viện nghiên cứu và trường đại học chưa chặt chẽ. Điều này khiến tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều ngành còn thấp, giá trị gia tăng tạo ra trong nước chưa cao. Trong khi đó, các tiêu chuẩn mới về phát triển xanh, giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn, ESG và chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chính phủ kiến tạo, địa phương đồng hành cùng doanh nghiệp

Thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW, Chính phủ đang tập trung hoàn thiện thể chế, cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước và tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, ổn định.

Đồng thời, nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp về đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đào tạo nguồn nhân lực, khởi nghiệp sáng tạo và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được triển khai đồng bộ.

Ở địa phương, nhiều mô hình cụ thể hóa chủ trương của Trung ương đã mang lại kết quả tích cực. Phú Thọ là một trong những địa phương sớm ban hành kế hoạch triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, xác định cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng điều hành, phát triển hạ tầng khu công nghiệp, đẩy mạnh chuyển đổi số và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn là những nhiệm vụ trọng tâm. Tỉnh thường xuyên tổ chức các hội nghị đối thoại giữa chính quyền và doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh; đồng thời đẩy nhanh giải quyết thủ tục hành chính theo hướng trực tuyến và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Trong khi đó, Quảng Ninh tiếp tục phát huy lợi thế là địa phương nhiều năm dẫn đầu cả nước về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI). Tỉnh kiên trì xây dựng chính quyền phục vụ, đầu tư hạ tầng đồng bộ, cải thiện môi trường đầu tư và phát triển các khu công nghiệp theo hướng hiện đại, thu hút doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Những mô hình này cho thấy khi chính quyền thực sự đồng hành với doanh nghiệp, hệ sinh thái phát triển sẽ được hình thành từ chính thực tiễn địa phương.

Cùng với chính sách của Nhà nước, nhiều doanh nghiệp tư nhân đã chủ động đầu tư vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, góp phần hình thành hệ sinh thái kinh tế hiện đại.

FPT là một trong những doanh nghiệp tiên phong phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, dữ liệu lớn và đào tạo nguồn nhân lực công nghệ số. Doanh nghiệp đang mở rộng hợp tác với nhiều tập đoàn công nghệ quốc tế, góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm cung ứng dịch vụ công nghệ toàn cầu.

Viettel đầu tư mạnh vào nghiên cứu công nghệ lõi, sản xuất thiết bị viễn thông, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và các nền tảng số phục vụ Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Việc làm chủ nhiều công nghệ chiến lược đang tạo nền tảng cho hệ sinh thái số của Việt Nam.

Trong lĩnh vực công nghiệp, Hòa Phát liên tục đầu tư các dây chuyền luyện thép hiện đại, ứng dụng tự động hóa và công nghệ tiết kiệm năng lượng nhằm nâng cao năng suất, giảm phát thải và gia tăng năng lực cạnh tranh. Ở lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, TH Group xây dựng chuỗi sản xuất khép kín theo mô hình kinh tế tuần hoàn, ứng dụng công nghệ số trong quản trị trang trại, truy xuất nguồn gốc và phát triển sản phẩm xanh.

Trong khi đó, VinFast đang phát triển hệ sinh thái xe điện, pin và năng lượng sạch, góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh của ngành công nghiệp Việt Nam và mở rộng vị thế doanh nghiệp Việt trên thị trường quốc tế. Những doanh nghiệp này không chỉ tạo giá trị kinh tế mà còn lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, trở thành hạt nhân của hệ sinh thái doanh nghiệp tư nhân hiện đại.

Hoàn thiện hệ sinh thái để tạo động lực tăng trưởng mới

Các chuyên gia cho rằng, để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế như tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW, cần tiếp tục hoàn thiện đồng bộ các cấu phần của hệ sinh thái phát triển.

Trong đó, ưu tiên hàng đầu là hoàn thiện thể chế, bảo đảm môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và dễ dự báo; phát triển thị trường vốn đa dạng; nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; thúc đẩy hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ chuyển giao công nghệ và các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Cùng với đó là phát triển mạnh hạ tầng số, logistics, khu công nghiệp xanh; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp FDI, viện nghiên cứu và trường đại học nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tạo ra các chuỗi giá trị có hàm lượng công nghệ cao.

Đặc biệt, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cần được coi là một trụ cột quan trọng của hệ sinh thái, giúp doanh nghiệp thích ứng với các xu hướng mới như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu lớn, tự động hóa và chuyển đổi xanh.

Xây dựng hệ sinh thái bền vững hỗ trợ và phát triển kinh tế tư nhân không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là chiến lược dài hạn để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, địa phương chủ động đồng hành và doanh nghiệp không ngừng đổi mới sáng tạo, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có điều kiện phát huy tối đa tiềm năng, trở thành lực lượng tiên phong trong phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế.

Đó cũng là nền tảng để hình thành đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh, đủ sức cạnh tranh trên thị trường khu vực và thế giới, đóng góp ngày càng lớn vào mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao trong những thập niên tới.