Điện Biên tiên phong thí điểm kinh tế tầm thấp với 6.000 chuyến bay UAV

Kinh tế tầm thấp đang được xem là một trong những động lực tăng trưởng mới trên thế giới, mở ra dư địa phát triển lớn trong các lĩnh vực như logistics, nông nghiệp thông minh, dịch vụ công và vận tải bằng thiết bị bay không người lái (UAV). Tại Việt Nam, Điện Biên là địa phương đầu tiên triển khai thí điểm mô hình này.

Theo Quyết định số 1291/QĐ-UBND của UBND tỉnh Điện Biên, chương trình thí điểm sẽ kéo dài đến ngày 31/5/2027 với khoảng 6.000 chuyến bay UAV. Không chỉ mang ý nghĩa ứng dụng công nghệ vào thực tiễn, đây còn được xem là bước đi quan trọng nhằm đánh giá hiệu quả vận hành, tạo cơ sở xây dựng cơ chế quản lý, hoàn thiện chính sách và định hình hành lang pháp lý cho ngành kinh tế tầm thấp tại Việt Nam trong thời gian tới.

Khai thác không gian kinh tế mới từ UAV

Trong giai đoạn thí điểm, Điện Biên sẽ triển khai UAV trên bốn lĩnh vực gồm nông nghiệp, logistics, y tế và đo đạc bản đồ số. Mục tiêu đặt ra là bảo đảm tỷ lệ chuyến bay an toàn trên 99%, đồng thời xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý hoạt động bay, giám sát vùng trời, lập bản đồ số và mô hình địa hình số.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, UAV sẽ được sử dụng để phun thuốc bảo vệ thực vật, bón phân, gieo hạt, giám sát sinh trưởng cây trồng và phát hiện sâu bệnh. Các vùng sản xuất trọng điểm được lựa chọn triển khai gồm vùng chè tại xã Sính Phình, vùng cà phê Mường Ảng, vùng mắc ca Tuần Giáo và các cánh đồng lúa tại Thanh Nưa.

Việc ứng dụng UAV được kỳ vọng giúp giảm đáng kể chi phí nhân công, tăng độ chính xác trong canh tác, hạn chế thất thoát vật tư nông nghiệp và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp thông minh. Đối với một địa phương có địa hình đồi núi phức tạp như Điện Biên, công nghệ bay không người lái còn giúp tiếp cận những khu vực mà phương thức sản xuất truyền thống gặp nhiều hạn chế.

Bên cạnh nông nghiệp, lĩnh vực logistics cũng được xem là một trong những hướng ứng dụng có tiềm năng lớn. Các chuyến bay thử nghiệm sẽ phục vụ vận chuyển nông sản, vật tư sản xuất và hàng hóa thiết yếu giữa các khu vực miền núi, nơi hệ thống giao thông còn gặp nhiều khó khăn.

Nếu thành công, mô hình này có thể mở ra phương thức vận tải mới với chi phí thấp hơn và thời gian vận chuyển nhanh hơn so với các hình thức truyền thống.

Tạo nền tảng cho ngành kinh tế tầm thấp tại Việt Nam

Một trong những nội dung đáng chú ý của chương trình là thử nghiệm vận chuyển y tế bằng UAV. Theo kế hoạch, mạng lưới bay sẽ kết nối Trung tâm Y tế Mường Ảng với các cơ sở y tế tại Nà Tấu, Mường Đăng, Ngối Cáy và Ảng Tở để vận chuyển thuốc, vật tư y tế và mẫu bệnh phẩm.

Đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa, việc rút ngắn thời gian vận chuyển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác cấp cứu, phòng chống dịch bệnh và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Đây cũng là một trong những mô hình được nhiều quốc gia ứng dụng thành công trong những năm gần đây.

Song song với triển khai thực tế, Điện Biên sẽ áp dụng cơ chế quản lý chặt chẽ đối với toàn bộ hoạt động bay. Các chuyến bay UAV phải được đăng ký, thẩm định và cấp phép theo quy định; đồng thời bảo đảm các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, an toàn bay, quản lý vùng trời, tần số vô tuyến điện và an toàn thông tin.

Theo các chuyên gia, việc lựa chọn Điện Biên làm địa phương thí điểm có ý nghĩa đặc biệt bởi đây là tỉnh miền núi có địa hình phức tạp, nhu cầu vận chuyển hàng hóa và tiếp cận dịch vụ công còn nhiều thách thức. Thành công của mô hình sẽ cung cấp dữ liệu thực tiễn để đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội, nhận diện các rủi ro trong vận hành và hoàn thiện khung chính sách quản lý lĩnh vực mới này.

Trên thế giới, kinh tế tầm thấp được xem là một ngành kinh tế đang phát triển nhanh với hạt nhân là UAV, máy bay điện cất hạ cánh thẳng đứng (eVTOL) cùng các dịch vụ đi kèm. Nhiều quốc gia, đặc biệt là Trung Quốc, đã coi đây là một trong những động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế số.

Với khoảng 6.000 chuyến bay dự kiến được thực hiện trong thời gian tới, chương trình thí điểm tại Điện Biên không chỉ mang ý nghĩa của một dự án công nghệ mà còn có thể trở thành bước khởi đầu cho việc hình thành ngành kinh tế tầm thấp tại Việt Nam, mở ra dư địa phát triển mới cho logistics, nông nghiệp, y tế và nhiều lĩnh vực khác trong nền kinh tế số.