Ngành Nông nghiệp và Môi trường thúc đẩy nông nghiệp xanh, môi trường bền vững

Năm 2025 là năm cuối thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025, có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thành các mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và các Nghị quyết của Quốc hội.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động, tăng trưởng chậm; biến đổi khí hậu, thiên tai diễn biến phức tạp, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã bám sát sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ; phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân, chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp ngay từ đầu năm.

Toàn ngành thống nhất phương châm hành động “Kỷ cương trách nhiệm - chủ động kịp thời - tinh gọn hiệu quả - tăng tốc bứt phá”, tập trung hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền; thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp xanh, sinh thái, tuần hoàn; tăng cường quản trị tài nguyên, môi trường và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Kết quả, năm 2025 ngành Nông nghiệp và Môi trường đạt và vượt 9/9 chỉ tiêu Chính phủ giao, nổi bật là: Tăng trưởng GDP ngành đạt khoảng 3,7-3,92%; Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản ước đạt trên 70 tỷ USD, vượt mục tiêu 65 tỷ USD Chính phủ giao; xuất siêu trên 20 tỷ USD; Gần 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; Tỷ lệ che phủ rừng 42,03%; 95% chất thải rắn sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn; Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm 0,8-1 điểm %.

Sản xuất nông nghiệp tiếp tục phát triển ổn định theo hướng kinh tế nông nghiệp, xanh và giảm phát thải. Năm 2025, triển khai 312.734 ha Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng ĐBSCL; sản lượng lương thực có hạt đạt 48,09 triệu tấn. Chăn nuôi đạt 8,7 triệu tấn thịt hơi, gần 21,4 tỷ quả trứng. Thủy sản đạt 9,78 triệu tấn, xuất khẩu khoảng 11 tỷ USD. Xuất khẩu gỗ và lâm sản đạt trên 18 tỷ USD; thu dịch vụ môi trường rừng đạt 3.734,7 tỷ đồng. Toàn ngành duy trì trên 2.500 chuỗi giá trị, diện tích sản xuất hữu cơ hơn 174.000 ha.

Sau hợp nhất, Bộ đã giảm 25/55 đầu mối (45,45%), sắp xếp lại các đơn vị theo hướng tinh gọn, hiệu quả; đồng thời hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, bảo đảm hoạt động thống nhất, thông suốt. Công tác hoàn thiện thể chế được đẩy mạnh, đã trình và ban hành 2 luật, 19 nghị định, 4 nghị quyết, 74 thông tư; rà soát 1.055 văn bản, phân cấp 381 nhiệm vụ, cắt giảm, đơn giản hóa 208 điều kiện kinh doanh và 73 thủ tục hành chính.

Chuyển đổi số được thúc đẩy toàn diện, trong đó, cung cấp 277 dịch vụ công trực tuyến; hợp nhất hạ tầng số, xây dựng trung tâm dữ liệu dùng chung; đồng bộ 61 triệu thửa đất vào cơ sở dữ liệu quốc gia. Khoa học - công nghệ đóng góp thiết thực với 461 giống mới, 216 tiến bộ kỹ thuật, 34 bằng sáng chế, giúp tăng hiệu quả kinh tế khoảng 30%. Nhiều mô hình nông nghiệp số, nông nghiệp thông minh, tự động hóa cao được triển khai, xuất hiện các cánh đồng “không dấu chân”. Giai đoạn 2021-2025, ngành đã hỗ trợ khoảng 90.000 hộ nghèo, cận nghèo về nhà ở; triển khai 292 dự án bố trí, ổn định dân cư, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững.

Trong lĩnh vực quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tập trung nâng cao hiệu lực quản trị theo hướng hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu, từng bước tích hợp hệ thống giám sát tài nguyên, môi trường trên nền tảng số; đồng thời tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản, tài nguyên biển, gắn với kiểm soát chặt chẽ nguồn gây ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo tồn đa dạng sinh học và phục hồi hệ sinh thái.

Trên phương diện khí hậu, Bộ đã tham mưu ban hành và sửa đổi các văn bản liên quan đến giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ tầng ô-dôn; triển khai các nhiệm vụ phục vụ hình thành và vận hành thị trường các-bon, xây dựng các cấu phần kỹ thuật quan trọng như hệ thống đăng ký quốc gia và quy chế vận hành thị trường các-bon, đồng thời chuẩn bị nội dung cho NDC giai đoạn 2025-2035 (NDC 3.0).

Song song với các giải pháp giảm nhẹ, Bộ chủ động chỉ đạo công tác dự báo, cảnh báo, phòng chống và khắc phục hậu quả thiên tai, theo dõi sát diễn biến khí tượng thủy văn để kịp thời thông tin tới người dân, hỗ trợ khôi phục sản xuất sau thiên tai, qua đó góp phần nâng cao năng lực chống chịu của nền kinh tế và bảo đảm phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.

Năm 2026, khó khăn, thách thức tiếp tục gia tăng, nhất là tác động của biến đổi khí hậu; suy giảm tài nguyên, ô nhiễm môi trường và suy thoái đa dạng sinh học, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh lương thực và sinh kế người dân. Trong bối cảnh yêu cầu quản lý ngày càng toàn diện, việc thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải, tăng trưởng xanh, bảo tồn thiên nhiên và chuyển đổi mô hình nông nghiệp phát thải thấp đặt ra áp lực lớn về nguồn lực và năng lực quản lý.

Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030, cùng với đất nước bước vào kỷ nguyên mới, ngành Nông nghiệp và Môi trường xác định mục tiêu tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu, phát huy hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững và kinh tế - xã hội. Toàn ngành tập trung thực hiện 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm:

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, chính sách phục vụ tăng trưởng, phát triển Ngành; cụ thể hóa các nội dung chính sách của Luật, Nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua để khơi thông nguồn lực phát triển. Cải cách hành chính, tháo gỡ rào cản, nút thắt cơ chế, chính sách, thủ tục hành chính gắn với Chuyển đổi số và Đề án “06”. Rà soát cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính các lĩnh vực, nhất là môi trường, kiểm tra chuyên ngành, đất đai, khoáng sản...

Thứ hai, đẩy mạnh cơ cấu lại Ngành, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và hiệu quả sản xuất, kinh doanh nông, lâm, thủy sản. Quản lý chặt chẽ, hiệu quả tài nguyên, năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển các mô hình nông nghiệp tiên tiến, hiệu quả như nông nghiệp tuần hoàn, các-bon thấp. Tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn, thân thiện với môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thứ ba, tích cực hỗ trợ các địa phương vận hành hiệu quả mô hình chính quyền 2 cấp. Tăng cường năng lực cộng đồng và chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là cấp xã về phòng chống thiên tai, quản lý tài nguyên, công tác khuyến nông, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, dịch vụ nông nghiệp.

Thứ tư, thúc đẩy phát triển thị trường trong nước và xuất khẩu. Thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể đối với từng thị trường, từng mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Tháo gỡ quyết liệt những vướng mắc, rào cản về kỹ thuật trong xuất khẩu nông sản. Nâng cao chất lượng kiểm soát an toàn thực phẩm trong nước và xuất khẩu; quyết liệt gỡ thẻ vàng IUU. 

Thứ năm, quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên (nhất là tài nguyên đất, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên biển); có giải pháp huy động nguồn lực tài chính từ đất, khoáng sản và tài nguyên khác cho phát triển; khơi thông nguồn lực nội tại của Ngành, tạo không gian mở, động lực mới thúc đẩy sản xuất hàng hóa lớn; tạo lập hệ sinh thái phát triển mạnh và bền vững. 

Thứ sáu, nâng cao chất lượng công tác dự báo, cảnh báo về thiên tai, bão, lũ, lũ ống, lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt; đôn đốc, hướng dẫn các địa phương triển khai công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả bão, lũ, khôi phục sản xuất nông nghiệp sau bão, lũ. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo, đẩy mạnh chuyển đối số trong hoạt động phòng, chống thiên tai và tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn; nâng cấp hệ thống thông tin, thiết lập bản đồ rủi ro tăng cường dự báo, bảo đảm giám sát thời gian thực, cảnh báo sớm thiên tai. 

Cuối cùng, tập trung đẩy mạnh thực hiện giải ngân các dự án đầu tư công trọng điểm, bảo đảm thủ tục pháp lý, hiệu quả, chất lượng, phát huy hiệu quả các dự án đầu tư công của ngành đối với phát triển chung của đất nước.

 Để thực hiện thành công các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đề ra, đóng góp quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng, phát triển của nền kinh tế trong năm 2026 và nhiệm kỳ 2025 - 2030, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương; cùng sự đồng hành của doanh nghiệp, nông dân và các cơ quan báo chí, góp phần vượt qua khó khăn, duy trì tăng trưởng, bảo đảm an sinh xã hội và an ninh lương thực quốc gia; phát triển nền “nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh, môi trường bền vững” trong kỷ nguyên vươn mình, thịnh vượng, giàu mạnh của đất nước, dân tộc./.