Nhận định chứng khoán (20-24/7): Sau cú sốc bán tháo, đâu là điểm cân bằng mới?

Tuần biến động mạnh nhất từ đầu năm

Điểm nhấn của tuần này là phiên giao dịch ngày 22/7 khi VN-Index giảm 63,03 điểm, tương đương 3,58%, xuống còn 1.668,53 điểm - một trong những phiên giảm mạnh nhất kể từ đầu năm. Chỉ số đánh mất mốc tâm lý 1.700 điểm dưới thời điểm áp lực bán lan rộng ở hầu hết các nhóm ngành, đặc biệt là nhóm vốn hóa lớn.

Thanh khoản trên HoSE tăng lên gần 23.500 tỷ đồng, phản ánh lực bán mạnh thay vì dòng tiền chủ động giải ngân. Cùng lúc, khối ngoại tiếp tục bán ròng gần 1.952 tỷ đồng, gia tăng áp lực lên tâm lý thị trường.

Tính đến hết ngày 22/7, VN-Index đã giảm gần 200 điểm chỉ trong chưa đầy một tháng, tương đương khoảng 10,6%, gần như xóa sạch thành quả tăng giá của bốn tháng trước đó. So với vùng đỉnh thiết lập ngày 18/5, chỉ số đã mất gần 260 điểm, tương ứng 13,4%.

Sự lao dốc của chỉ số kéo theo mức sụt giảm rất lớn về quy mô thị trường. Vốn hóa HoSE giảm còn khoảng 7,9 triệu tỷ đồng, thấp hơn gần 1,2 triệu tỷ đồng so với thời điểm lập đỉnh. Tính trên cả ba sàn HoSE, HNX và UPCoM, thị trường chứng khoán Việt Nam đã mất khoảng 1,3 triệu tỷ đồng vốn hóa.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, diễn biến giảm mạnh trong tuần qua không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng.

Một trong những nguyên nhân là áp lực bán giải chấp khi dư nợ cho vay ký quỹ (margin) trên thị trường đang ở mức rất cao. Khi thị trường giảm sâu, nhiều công ty chứng khoán đồng loạt hạ tỷ lệ cho vay đối với một số cổ phiếu, buộc nhà đầu tư phải bổ sung tài sản bảo đảm hoặc bán bớt cổ phiếu để giảm dư nợ. Điều này khiến áp lực bán lan rộng sang cả những cổ phiếu có thanh khoản tốt.

Bên cạnh đó, dòng vốn ngoại tiếp tục rút khỏi thị trường, trong khi lãi suất huy động có xu hướng tăng khiến một phần dòng tiền dịch chuyển sang kênh tiền gửi. Theo các chuyên gia, thanh khoản suy giảm kéo dài nhiều quý cho thấy tâm lý thận trọng vẫn đang chi phối thị trường.

Ngoài các yếu tố trong nước, nhà đầu tư cũng chịu ảnh hưởng bởi những biến số bên ngoài như kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, diễn biến giá dầu và những bất ổn thương mại toàn cầu.

Nhịp hồi kỹ thuật nhưng chưa đủ xác nhận tạo đáy

Sau bốn phiên bán tháo liên tiếp, thị trường bất ngờ hồi phục mạnh trong phiên 23/7 với mức tăng hơn 30 điểm, đưa VN-Index tiến sát trở lại mốc 1.700 điểm. Tuy nhiên, phần lớn công ty chứng khoán đều cho rằng đây nhiều khả năng mới chỉ là một nhịp hồi kỹ thuật.

Theo Chứng khoán Tiên Phong (TPS), lực cầu bắt đáy đã quay trở lại với thanh khoản duy trì trên mức bình quân 20 phiên. Dù vậy, VN-Index vẫn đang vận động dưới các vùng kháng cự quan trọng nên xu hướng trung hạn chưa thay đổi.

Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cũng nhận định vùng 1.700-1.730 điểm sẽ là ngưỡng kháng cự đáng chú ý, tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện "bull trap" - bẫy tăng giá, khi thị trường tăng ngắn hạn trước khi tiếp tục điều chỉnh.

Đồng quan điểm, Chứng khoán BIDV (BSC), Chứng khoán ASEAN và Chứng khoán Bảo Việt đều khuyến nghị nhà đầu tư tránh mua đuổi theo tâm lý FOMO, cũng như ưu tiên quản trị rủi ro, đặc biệt với các tài khoản sử dụng đòn bẩy tài chính.

Ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, Trưởng nhóm Chiến lược đầu tư của SSI, cho rằng thị trường hiện chưa phát tín hiệu xác nhận tạo đáy. Theo ông, tín hiệu sớm nhất cần quan sát là sự hồi phục của nhóm cổ phiếu có hệ số beta cao như FPT, HPG, SSI cùng nhóm ngân hàng, chứng khoán và bất động sản - những cổ phiếu thường phản ứng sớm khi dòng tiền quay trở lại.

Định giá hấp dẫn hơn nhưng giải ngân cần chọn lọc

Sau nhịp giảm mạnh, mặt bằng định giá của thị trường đã trở nên hấp dẫn hơn. Theo ước tính của Chứng khoán TP.HCM (HSC), P/E trượt của thị trường hiện chỉ quanh 10 lần - mức thấp nhất trong khoảng một thập kỷ. Nhiều cổ phiếu đầu ngành như VCB, CTG, SSI, VCI, KDH, NLG... đã quay về vùng giá thấp nhất trong nhiều năm.

Trước diễn biến đó, Chủ tịch HĐQT Chứng khoán SSI Nguyễn Duy Hưng cũng đưa ra quan điểm đáng chú ý trên trang Facebook cá nhân: "Giá nhiều cổ phiếu đã ở mức hấp dẫn cho nhà đầu tư tích sản theo trường phái đầu tư giá trị."

Dù vậy, các chuyên gia đều cho rằng định giá rẻ không đồng nghĩa thị trường đã tạo đáy. Ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc Phân tích ngành Chứng khoán Kafi, khuyến nghị nhà đầu tư nên chờ thêm 2-3 phiên để xác nhận xu hướng thay vì vội vàng mua đuổi. Với nhà đầu tư dài hạn, việc giải ngân từng phần vào các doanh nghiệp đầu ngành, nền tảng tài chính lành mạnh và lợi nhuận tăng trưởng ổn định được đánh giá phù hợp hơn so với chiến lược "bắt đáy" ngắn hạn.

Theo ông Huy, cổ phiếu đáng để tích lũy cần đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí như nền tảng tài chính vững chắc, vị thế đầu ngành, chính sách cổ tức ổn định và chất lượng quản trị doanh nghiệp. "Thị giá xuống thấp chỉ nên là điểm khởi đầu để xem xét, chứ không phải là lý do duy nhất để mua", ông nhấn mạnh.

Trong ngắn hạn, mùa công bố báo cáo tài chính quý II và bán niên được kỳ vọng sẽ trở thành yếu tố quan trọng quyết định xu hướng của thị trường.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh dòng tiền chưa quay trở lại trên diện rộng, vốn sẽ tiếp tục tập trung vào những doanh nghiệp có kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng, thay vì lan tỏa đồng đều như giai đoạn trước.

Nếu lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết duy trì tăng trưởng, lãi suất ổn định và môi trường quốc tế không phát sinh thêm cú sốc mới, thanh khoản thị trường có thể cải thiện dần trong thời gian tới. Tuy nhiên, trước khi xuất hiện các tín hiệu xác nhận rõ ràng hơn về dòng tiền và xu hướng, sự thận trọng vẫn được xem là chiến lược phù hợp đối với phần lớn nhà đầu tư.