Phân bổ băng tần đúng thời điểm, doanh nghiệp có thể tiết kiệm hàng chục nghìn tỷ đồng

Băng tần tác động trực tiếp đến bài toán đầu tư

Sáng 13/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm từ góc độ doanh nghiệp là việc cải cách thủ tục, điều kiện đầu tư kinh doanh cũng như cơ chế phân bổ, sử dụng tài nguyên tần số.

Góp ý tại phiên thảo luận, đại biểu Tào Đức Thắng (TP.HCM) cho rằng từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp, việc phân bổ băng tần đúng thời điểm có ý nghĩa rất lớn đối với hiệu quả đầu tư.

Khi được phân bổ băng tần phù hợp và đúng thời điểm, doanh nghiệp có thể đẩy nhanh tiến độ đầu tư, duy trì tăng trưởng, đồng thời tối ưu chi phí triển khai và vận hành mạng lưới. Qua tính toán, khoản tiết kiệm đối với doanh nghiệp có thể lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng. Không chỉ doanh nghiệp hưởng lợi, người sử dụng dịch vụ cũng được cải thiện trải nghiệm thông qua tốc độ kết nối, chất lượng dịch vụ và khả năng tiếp cận công nghệ mới. Do đó, băng tần không đơn thuần là vấn đề quản lý một loại tài nguyên vô tuyến mà còn gắn trực tiếp với bài toán vốn và hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp viễn thông.

Trong một ngành có nhu cầu đầu tư hạ tầng lớn, việc phân bổ tài nguyên chậm hoặc không phù hợp có thể khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch mạng lưới, phát sinh thêm chi phí và kéo dài thời gian đưa dịch vụ mới vào khai thác. Ngược lại, nếu có quy hoạch và phân bổ phù hợp, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong kế hoạch đầu tư thiết bị, mạng lưới và năng lực cung cấp dịch vụ.

Từ dùng chung hạ tầng đến giảm đầu tư trùng lặp

Bài toán tối ưu chi phí của doanh nghiệp không chỉ nằm ở băng tần mà còn liên quan đến cách thức phát triển và khai thác hạ tầng viễn thông. Luật Viễn thông năm 2023 đã mở rộng phạm vi điều chỉnh sang các lĩnh vực như trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và các dịch vụ viễn thông cơ bản trên Internet, tạo thêm nền tảng pháp lý cho kinh tế số và xã hội số. Đáng chú ý, cơ chế chia sẻ hạ tầng cũng được xem là một trong những công cụ giúp doanh nghiệp giảm đầu tư trùng lặp.

Theo đại biểu Tào Đức Thắng, Điều 65 của Luật Viễn thông đã tạo cơ sở pháp lý để các doanh nghiệp tăng cường sử dụng chung hạ tầng, qua đó giảm đầu tư trùng lặp, tối ưu chi phí và từng bước chuyển từ cạnh tranh đơn thuần sang hợp tác cùng phát triển.

Với nhu cầu đầu tư cho mạng lưới ngày càng lớn, việc nhiều doanh nghiệp cùng đầu tư những hạ tầng tương tự có thể làm gia tăng chi phí xã hội và kéo dài thời gian hoàn vốn. Cơ chế dùng chung vì vậy không chỉ mang ý nghĩa giảm chi phí cho từng doanh nghiệp mà còn góp phần nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực của toàn ngành.

Thực tế, trong các tình huống thiên tai hay sự cố, các doanh nghiệp viễn thông đã phối hợp để bảo đảm thông tin liên lạc. Theo đại biểu Tào Đức Thắng, trong các đợt bão lũ vừa qua, hơn 10 triệu thuê bao đã được roaming sang mạng của doanh nghiệp khác khi mạng đang sử dụng bị gián đoạn. Mô hình này cho thấy hạ tầng viễn thông có thể được vận hành theo hướng linh hoạt hơn, trong đó sự phối hợp giữa các doanh nghiệp giúp duy trì dịch vụ và hạn chế thiệt hại khi xảy ra sự cố.

Đại biểu Tào Đức Thắng đề nghị trong quá trình xây dựng chính sách và quy hoạch phát triển hạ tầng, cơ quan quản lý cần tính toán ngay cho giai đoạn tiến lên 6G, 7G. Theo ông, khi đó tần số sẽ rất cao, có thể từ 6-8 GHz, thậm chí lên tới 70-80 GHz. Ưu điểm của các dải tần cao là khả năng cung cấp dung lượng băng thông lớn, nhưng hạn chế là khả năng xuyên thấu thấp.

Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với hạ tầng mạng. Nếu quy hoạch tần số và hạ tầng không được thực hiện đồng bộ, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với nguy cơ đầu tư chồng chéo hoặc phát sinh thêm chi phí khi nâng cấp mạng lưới. Mặt khác, một quy hoạch có tầm nhìn dài hạn sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch vốn, lựa chọn công nghệ và triển khai hạ tầng.

Vì vậy, giải pháp phân bổ băng tần không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt của mạng 5G mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng chuẩn bị cho các thế hệ mạng tiếp theo.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Bên cạnh tài nguyên tần số, dự thảo Luật còn đặt trọng tâm vào việc giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp thông qua cải cách thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh. Theo phương án Chính phủ đề xuất, dự kiến cắt giảm 2 thủ tục hành chính, cắt giảm 47 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa 4 điều kiện kinh doanh. Việc cắt giảm tập trung vào những điều kiện không còn cần thiết, không rõ ràng hoặc đã có cơ chế quản lý khác thay thế. Đồng thời, phương thức quản lý được chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm, dựa nhiều hơn vào hệ thống quy chuẩn kỹ thuật, cơ sở dữ liệu và các nền tảng số.

Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, việc cắt giảm thủ tục và điều kiện kinh doanh phải đi kèm với các công cụ quản lý thay thế để không buông lỏng quản lý nhà nước hoặc làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý. Với doanh nghiệp, thay đổi này có thể giúp giảm thời gian xử lý thủ tục, chi phí tuân thủ và rút ngắn thời gian đưa sản phẩm, dịch vụ ra thị trường. Đây cũng là một phần trong vấn đề giảm chi phí đầu tư mà dự thảo Luật hướng tới, bên cạnh việc tối ưu tài nguyên tần số và sử dụng chung hạ tầng.

Dự thảo cũng đề xuất hoàn thiện cơ sở pháp lý để sử dụng hiệu quả hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh. 

Đại biểu Trần Quang Tâm (Đắk Lắk) đánh giá việc Chính phủ xây dựng cơ chế huy động hạ tầng dân sự cho mục đích quốc phòng, an ninh là hướng đi phù hợp, giúp phát huy tính lưỡng dụng của hạ tầng. Tuy nhiên, ông đề nghị phải đặt yêu cầu bảo mật và khả năng sẵn sàng đáp ứng nhiệm vụ quốc phòng, an ninh lên hàng đầu, đồng thời bổ sung các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với mạng lưới dự phòng.

Từ góc độ doanh nghiệp, đây cũng là vấn đề cần được làm rõ về cơ chế tài chính và trách nhiệm giữa các bên. Giải trình trước Quốc hội, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết việc chia sẻ hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh phải bảo đảm quyền lợi của các bên, không làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường của doanh nghiệp.

Sau khi Luật được thông qua, dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Viễn thông sẽ quy định cụ thể hơn về đối tượng, phạm vi chia sẻ hạ tầng, cơ chế tài chính, hạch toán, bù đắp chi phí, điều kiện chia sẻ và trách nhiệm của các bên.

Như vậy, cùng với việc mở rộng khả năng sử dụng chung hạ tầng, bài toán phân bổ chi phí cũng sẽ trở thành một yếu tố quan trọng để bảo đảm doanh nghiệp không phải gánh thêm chi phí ngoài dự kiến.

Nhìn tổng thể, các nội dung được Quốc hội thảo luận đang hướng tới một mục tiêu chung là tháo gỡ những điểm nghẽn thể chế để doanh nghiệp có thể đầu tư và khai thác hạ tầng hiệu quả hơn. Trong đó, phân bổ băng tần đúng thời điểm có thể tạo ra tác động trực tiếp nhất tới vốn, khi khoản tiết kiệm được tính toán có thể lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng.

Khi kết hợp với cơ chế chia sẻ hạ tầng, cắt giảm điều kiện kinh doanh và chuyển sang hậu kiểm, chi phí gia nhập, đầu tư và vận hành của doanh nghiệp viễn thông có thêm dư địa để giảm xuống. Nhưng lợi ích này chỉ có thể đạt được nếu việc phân bổ băng tần được thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy hoạch và gắn với hiệu quả sử dụng.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, đối với chính sách cấp băng tần phục vụ quốc phòng, an ninh kết hợp phát triển kinh tế, Chính phủ sẽ yêu cầu các bộ, ngành xây dựng đề án, làm rõ mục tiêu, nhiệm vụ và yêu cầu đặt ra trước khi trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Thay vì cấp phép một lần trong 15 năm như trường hợp thông thường, cơ chế đặc thù được thiết kế theo hai giai đoạn. Thời hạn cấp phép ban đầu dự kiến được nâng từ 3 lên 5 năm để có thêm thời gian đánh giá hiệu quả trước khi xem xét giai đoạn tiếp theo. Đây là cách tiếp cận cho thấy tài nguyên tần số ngày càng được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ quản lý nhà nước mà còn là nguồn lực đầu vào quan trọng của nền kinh tế số.

Với doanh nghiệp, mỗi quyết định về thời điểm, phương thức và phạm vi phân bổ băng tần đều có thể tác động trực tiếp đến kế hoạch đầu tư, chi phí vận hành và khả năng đưa công nghệ mới vào thị trường. Vì vậy, mối quan tâm lớn hơn sau cải cách thể chế không chỉ là “cấp được bao nhiêu băng tần”, mà là phân bổ thế nào để doanh nghiệp giảm chi phí, tăng hiệu quả đầu tư và người dùng sớm được hưởng lợi từ hạ tầng số mới.