Tổng LĐLĐ Việt Nam đề xuất tăng lương tối thiểu vùng tới 9,8%

Tại phiên họp đầu tiên của Hội đồng Tiền lương quốc gia diễn ra chiều 23/6, Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam đã đề xuất hai phương án điều chỉnh lương tối thiểu vùng năm 2027 với mức tăng lần lượt 8,5% và 9,8% so với năm 2026. Trong khi đó, phía đại diện người sử dụng lao động cho rằng việc tăng lương là cần thiết nhưng chưa đưa ra mức đề xuất cụ thể và mong muốn lùi thời điểm áp dụng sang giữa năm 2027.

Theo bà Trần Thị Thanh Hà, Phó Trưởng ban Quan hệ lao động (Tổng LĐLĐ Việt Nam), phương án thứ nhất đề xuất tăng lương tối thiểu vùng từ 360.000 - 520.000 đồng/tháng, tương ứng mức tăng bình quân 9,8%. Phương án thứ hai đề xuất tăng từ 315.000 - 450.000 đồng/tháng, tương ứng mức tăng bình quân 8,5%. Cả hai phương án đều kiến nghị áp dụng từ ngày 1/1/2027. Đối với lương tối thiểu theo giờ, Tổng LĐLĐ Việt Nam đề xuất xác định mức lương trên cơ sở quy đổi từ lương tối thiểu tháng và áp dụng hệ số điều chỉnh phù hợp.

Lý giải về mức đề xuất này, bà Hà cho biết Tổng LĐLĐ Việt Nam đã căn cứ vào tốc độ tăng trưởng GDP, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), năng suất lao động cũng như khả năng phục hồi của doanh nghiệp. Theo khảo sát của tổ chức công đoàn, hiện vẫn có hơn 40% doanh nghiệp duy trì được tốc độ tăng trưởng và khoảng 24% doanh nghiệp dự kiến mở rộng sản xuất trong thời gian tới. Bên cạnh đó, mức lương tối thiểu hiện nay được đánh giá là chưa theo kịp diễn biến thực tế của nền kinh tế và chi phí sinh hoạt.

"Mức lương tối thiểu hiện nay đang lạc hậu so với tình hình thực tế. Mức tăng được đề xuất là tương đối để đảm bảo mức sống cơ bản cho công nhân, người lao động", bà Hà nhấn mạnh. Đại diện Tổng LĐLĐ Việt Nam cũng cho rằng mức tăng lương tối thiểu 7,2% áp dụng từ đầu năm 2026 là thấp so với tốc độ tăng trưởng kinh tế và mặt bằng giá cả hiện nay.

Ở chiều ngược lại, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đồng tình với quan điểm cần điều chỉnh lương tối thiểu nhưng cho rằng việc áp dụng từ ngày 1/1/2027 là khá gấp đối với cộng đồng doanh nghiệp. Theo ông, thời điểm phù hợp hơn là từ ngày 1/7/2027 để doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị kế hoạch sản xuất, kinh doanh và cân đối chi phí.

Ông Phòng cho biết nhiều doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn từ biến động thị trường, áp lực thuế quan, chi phí đầu vào và chi phí lao động gia tăng. Nếu mức điều chỉnh quá cao sẽ khiến chi phí sản xuất tăng mạnh, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh. Do đó, việc tăng lương cần được tính toán hài hòa giữa mục tiêu cải thiện đời sống người lao động và duy trì sức khỏe của doanh nghiệp. Hiện VCCI vẫn đang tiếp tục khảo sát và chưa đưa ra mức đề xuất chính thức.

Về các phương án tăng lương, ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cho rằng việc điều chỉnh lương tối thiểu là cần thiết nhằm bù đắp trượt giá và bảo đảm tiền lương thực tế cho người lao động. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải đánh giá khả năng chi trả của doanh nghiệp, đặc biệt trong các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày và thủy sản, vốn có biên lợi nhuận khá thấp.

Theo ông Huân, trong bối cảnh giá nguyên vật liệu, điện năng và cước vận tải đều tăng, mọi chi phí cuối cùng đều dồn lên doanh nghiệp. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn hoạt động theo mô hình gia công nên cần duy trì lợi thế cạnh tranh so với các nước trong khu vực. Vì vậy, phương án tăng lương tối thiểu cần được xây dựng trên cơ sở cân bằng lợi ích giữa các bên.

Một trong những căn cứ quan trọng để Tổng LĐLĐ Việt Nam đề xuất tăng lương là kết quả khảo sát đời sống người lao động thực hiện trong tháng 3 và tháng 4/2026 tại 196 doanh nghiệp thuộc 7 tỉnh, thành phố với gần 2.000 người tham gia. Kết quả cho thấy đời sống của người lao động vẫn còn nhiều khó khăn khi có tới 54,3% số người được hỏi cho biết thu nhập chỉ vừa đủ trang trải các chi phí cơ bản, 20,6% không đủ sống và phải làm thêm giờ để bù đắp thu nhập, trong khi chỉ 7,9% có khả năng tích lũy.

Áp lực tài chính ngày càng gia tăng khi gần 60% người lao động cho biết phải vay mượn tiền thường xuyên hoặc định kỳ để ổn định cuộc sống. So với năm 2025, tần suất vay mượn đã tăng rõ rệt, phản ánh thực tế chi phí sinh hoạt đang tăng nhanh hơn thu nhập. Khảo sát cũng cho thấy chỉ khoảng một nửa số người lao động có điều kiện sử dụng thịt, cá đầy đủ trong các bữa ăn chính, hơn một nửa cho biết tiền lương chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu học tập của con cái còn khả năng chi trả cho chăm sóc sức khỏe chủ yếu chỉ dừng ở mức cơ bản.

Điều kiện nhà ở của người lao động cũng chưa được cải thiện đáng kể. Tỷ lệ lao động phải thuê trọ tư nhân đã tăng lên 32,1%, trong khi diện tích nhà ở bình quân đầu người chỉ còn khoảng 7,6 m², thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn nhà ở đô thị hiện nay. Thu nhập thấp cũng tác động trực tiếp đến các quyết định lớn trong cuộc sống khi hơn một nửa số lao động chưa kết hôn cho biết tiền lương là nguyên nhân khiến họ trì hoãn việc lập gia đình, còn gần 73% lao động đã kết hôn cho rằng thu nhập hiện tại ảnh hưởng đến quyết định sinh thêm con.

Sau phiên họp đầu tiên, Tổng LĐLĐ Việt Nam tiếp tục bảo lưu đề xuất tăng lương tối thiểu vùng từ 8,5% đến 9,8% kể từ ngày 1/1/2027. Hội đồng Tiền lương quốc gia sẽ tiếp tục các phiên thương lượng trong thời gian tới để tìm ra phương án phù hợp trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét và quyết định.