Bộ trưởng Xây dựng: Siết điều kiện đặt cọc, ngăn chặn tình trạng “dự án ma”

Sáng 30/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm khi thảo luận về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Trong đó, những bất cập liên quan đến tình trạng “dự án ma”, dự án thiếu minh bạch và giao dịch bất động sản khi chưa đủ điều kiện pháp lý được đặt ra.

Theo Bộ trưởng, dự thảo luật lần này hướng tới thắt chặt các điều kiện kinh doanh bất động sản, hạn chế rủi ro và bảo đảm quyền lợi của người dân. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về việc nhận tiền đặt cọc từ khách hàng.

Cụ thể, khoản 5 Điều 18 dự thảo luật quy định điều kiện được nhận tiền đặt cọc đối với dự án bất động sản. Bên cạnh đó, khoản 5 Điều 5 bổ sung hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có việc nhận tiền đặt cọc khi dự án chưa đủ điều kiện theo quy định. Khoản 6 Điều 18 cũng quy định việc xử lý hành vi vi phạm về đặt cọc theo pháp luật dân sự.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, để một dự án đủ điều kiện nhận đặt cọc, chủ đầu tư phải trải qua nhiều trình tự, thủ tục, trong đó có yêu cầu hoàn thành phần móng. Quy định này nhằm bảo đảm chỉ những chủ đầu tư triển khai dự án nghiêm túc, đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý mới được nhận tiền đặt cọc từ khách hàng.

Như vậy, việc siết điều kiện nhận đặt cọc được đặt ra nhằm hạn chế tình trạng chủ đầu tư huy động tiền của người mua khi dự án chưa đáp ứng yêu cầu pháp lý, qua đó giảm nguy cơ phát sinh tranh chấp và thiệt hại cho khách hàng.

Ngoài điều kiện nhận đặt cọc, yêu cầu về năng lực tài chính của chủ đầu tư cũng là nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm. Liên quan đến quy định vốn chủ sở hữu tối thiểu 15% khi thực hiện dự án bất động sản, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện này khi đăng ký tham gia thực hiện dự án thông qua đấu thầu hoặc chỉ định thầu, sau khi dự án có quy hoạch chung được phê duyệt.

Bộ trưởng đề nghị các cơ quan có thẩm quyền tại địa phương thực hiện nghiêm các điều kiện đối với doanh nghiệp tham gia dự án, tránh tình trạng doanh nghiệp không đáp ứng năng lực tài chính nhưng vẫn được lựa chọn làm chủ đầu tư.

Theo Bộ trưởng, việc kiểm soát năng lực tài chính ngay từ khâu lựa chọn chủ đầu tư là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm khả năng triển khai dự án, hạn chế những hệ lụy khi doanh nghiệp không đủ nguồn lực thực hiện các cam kết với khách hàng.

Một giải pháp khác được đề cập trong dự thảo là hoàn thiện hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về nhà ở, thị trường bất động sản. Theo Bộ trưởng, Luật Kinh doanh bất động sản năm 2014 đã có quy định về nội dung này tại các Điều 71-76. Tuy nhiên, một số quy định chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn, chất lượng thông tin và khả năng kết nối dữ liệu còn hạn chế.

Do đó, dự thảo luật sửa đổi bổ sung mô hình triển khai hệ thống thông tin tập trung, xây dựng mã định danh điện tử cho từng loại bất động sản và chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản. Hệ thống cũng được thiết kế để kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về đất đai, thuế và xây dựng.

Bộ trưởng cho rằng mã định danh điện tử sẽ hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát thị trường, hạn chế gian lận, đầu cơ và trục lợi. Đồng thời, người dân và doanh nghiệp có thể tra cứu, xác thực thông tin bất động sản, giảm thủ tục và chi phí giao dịch.

Thông tin về tiến độ triển khai, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết Bộ Xây dựng đã hoàn thành xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống phần mềm phục vụ thu thập, kết nối và cung cấp dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.

Hệ thống đã được kết nối với một số cơ sở dữ liệu quốc gia để chia sẻ, khai thác và đối chiếu thông tin. Bộ Xây dựng cũng đã khởi tạo và bàn giao tài khoản quản trị cho các địa phương trên cả nước.

Đến nay, hệ thống đã đồng bộ và tạo lập 12.200 tài khoản người dùng; ghi nhận thông tin 66.302 giao dịch bất động sản, 816 dự án bất động sản và 18.106 chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản. Trong đó, 3.746 chứng chỉ được cập nhật thông tin thông qua thủ tục hành chính trên hệ thống.

Bộ trưởng cho biết việc cập nhật, bổ sung và hoàn thiện dữ liệu vẫn đang được tiếp tục triển khai theo quy định, hướng tới xây dựng thị trường bất động sản minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.

Các quy định về điều kiện đặt cọc, năng lực tài chính của chủ đầu tư và hệ thống dữ liệu được đặt trong tổng thể giải pháp quản lý thị trường. Đây cũng là những nội dung được kỳ vọng góp phần hạn chế tình trạng dự án thiếu minh bạch, quảng bá và giao dịch khi chưa đủ điều kiện pháp lý, bảo vệ quyền lợi người mua bất động sản.