Ngày 6/6, Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Văn Thể, thừa ủy quyền của Thủ tướng đã trình bày tờ trình về chủ trương đầu tư giai đoạn 1 các dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng; Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột; Biên Hòa – Vũng Tàu.

Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thể. Ảnh: QH

Việc sớm đầu tư 3 dự án này, theo Chính phủ là hết sức cấp thiết, đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng cao, giải quyết điểm nghẽn về hạ tầng giao thông vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, phát huy tiềm năng, khai thác lợi thế của vùng Tây Nguyên, vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Dự án đường cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu dài 53,7 km qua 2 tỉnh, kết nối thành phố Biên Hòa với cảng biển Cái Mép – Thị Vải; đầu tư giai đoạn 1 với quy mô 4 – 6 làn xe.

Dự án đường cao tốc Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột dài 117,5 km qua 2 tỉnh, kết nối thành phố Buôn Ma Thuột với cảng biển Nam Vân Phong; đầu tư giai đoạn 1 với quy mô 4 làn xe.

Dự án đường cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng dài 188,2 km qua 4 tỉnh/thành phố, kết nối thành phố Châu Đốc với cảng biển Trần Đề; đầu tư giai đoạn 1 với quy mô 4 làn xe.

Tổng diện tích đất chiếm dụng của dự án Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột khoảng 938 ha; dự án Biên Hòa – Vũng Tàu khoảng 519 ha, dự án Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng khoảng 1.205 ha.

Cả 3 dự án đều đầu tư công, sau khi đưa vào khai thác sẽ thu phí để hoàn trả vốn ngân sách nhà nước.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể cho biết, Chính phủ đã xây dựng một số cơ chế chính sách đặc thù và nếu được áp dụng, dự kiến tiến độ các dự án như sau: Chuẩn bị đầu tư năm 2022, khởi công năm 2023, dự án Biên Hòa – Vũng Tàu cơ bản hoàn thành năm 2025; dự án Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột, Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng cơ bản hoàn thành một số đoạn có lưu lượng lớn năm 2025 và toàn tuyến năm 2026.

Sơ bộ tổng mức đầu tư các dự án khoảng 84.463 tỷ đồng. Trên cơ sở tiến độ triển khai 3 dự án, dự kiến nhu cầu vốn trong giai đoạn 2021 – 2025 khoảng 60.124 tỷ đồng, chuyển tiếp giai đoạn 2026 – 2030 khoảng 24.339 tỷ đồng.

Nguồn vốn giai đoạn 2021 – 2025, Chính phủ dự kiến bố trí từ Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 – 2025 đã dự kiến phân bổ cho 3 dự án khoảng 26.147 tỷ đồng. Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 – 2025 của Bộ Giao thông – Vận tải sau khi rà soát, sắp xếp lại khoảng 2.203 tỷ đồng. Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế – xã hội khoảng 9.620 tỷ đồng. Tăng thu, tiết kiệm chi ngân sách trung ương năm 2021 khoảng 13.796 tỷ đồng. Ngân sách địa phương khoảng 8.358 tỷ đồng.

Trong 2 năm 2022, 2023, Chính phủ ưu tiên giải ngân hết toàn bộ nguồn vốn từ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế – xã hội và nguồn tăng thu, tiết kiệm chi ngân sách trung ương năm 2021.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể, 3 dự án đều đáp ứng các nguyên tắc, tiêu chí và có quy mô, lĩnh vực, tính cấp thiết đáp ứng các quy định về trường hợp áp dụng cơ chế đặc thù của Quốc hội tại Nghị quyết số 43/2022/QH15. Để đẩy nhanh tiến độ triển khai, Chính phủ kiến nghị 3 dự án được áp dụng các cơ chế chính sách đặc thù được Quốc hội chấp thuận tại Nghị quyết số 43/2022/QH15.

Về nguyên nhân dự án chậm tiến độ, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể cho biết, giai đoạn từ năm 2000 – 2010, tiến độ triển khai dự án rất tốt. Giai đoạn 2011-2015 được bố trí nguồn lực rất lớn, nhưng thời điểm đó xảy ra khủng hoảng kinh tế, Chính phủ ban hành nghị quyết để dừng, giãn nhiều dự án nhằm kiểm soát lạm phát.

Giai đoạn 2011-2015, hầu như các dự án lớn, trong đó có dự án đường Hồ Chí Minh phải dừng, giãn để kiềm chế lạm phát và trong 5 năm này hầu như không thực hiện được. Giai đoạn 2016 đến 2020, chủ trương khởi động lại những dự án dang dở, dừng giãn và tập trung dự án cao tốc Bắc Nam phía Đông giai đoạn 1 và nhiều dự án trọng điểm.

Tuy nhiên, nguồn lực dành cho dự án đường Hồ Chí Minh và các dự án dang dở giai đoạn này cũng rất ít nên không đủ nguồn lực thực hiện.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể cho biết, một trong những nguyên nhân chậm tiến độ nữa là đường Hồ Chí Minh là con đường đi qua địa hình phức tạp, khu vực địa chất khó khăn… Do đó, trong quá trình triển khai gặp rất nhiều khó khăn, nhất là công tác giải phóng mặt bằng…

Về nguyên nhân chủ quan, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thể cũng thẳng thắn nhìn nhận trách nhiệm của bộ và một số bộ ngành liên quan trong công tác tham mưu cho Chính phủ tham mưu Quốc hội để rà soát, bố trí nguồn vốn.

Về giải pháp khắc phục tình trạng chậm tiến độ, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thể khẳng định, các dự án đường cao tốc hiện nay thực hiện theo Luật Đầu tư công. Hiện tại đã bố trí đủ nguồn lực, không như giai đoạn trước đây là bố trí nguồn lực theo khả năng, theo giai đoạn.

Bộ Giao thông vận tải kiến nghị các địa phương phải quyết liệt hơn nữa trong việc triển khai dự án. Trong đó, giúp Bộ Giao thông vận tải trong công tác giải phóng mặt bằng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương cho biết, Quốc hội thống nhất đưa vào Nghị quyết chung của kỳ họp về chủ trương tiếp tục đầu tư các đoạn, tuyến còn lại của đường Hồ Chí Minh giai đoạn đến năm 2025.

Thứ nhất, sẽ tiếp tục đầu tư hoàn thành các đoạn đang triển khai và cân đối, bố trí nguồn lực để đầu tư hoàn thành hai dự án thành phần đoạn Chợ Chu – Ngã ba Trung Sơn, đoạn Rạch Sỏi – Bến Nhất – Gò Quao – Vĩnh Thuận.

Thứ hai, tập trung nguồn lực hoàn thành khoảng 287 km thuộc dự án đường cao tốc Bắc Nam phía Đông đi trùng với đường Hồ Chí Minh đã được Quốc hội thông qua.

Đối với đoạn Cổ Tiết – Chợ Bến, thực hiện chuẩn bị đầu tư ngay trong năm 2022 và 2023 theo quy mô cao tốc làm cơ sở để huy động nguồn vốn sớm đầu tư khi cân đối đủ nguồn lực.

XUÂN MAI