Đề xuất gia hạn 125.000 tỷ đồng tiền thuế và thuê đất để hỗ trợ doanh nghiệp

Chính sách hỗ trợ đã chứng minh hiệu quả

Theo dự thảo Nghị định về gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và tiền thuê đất năm 2026 đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, việc tiếp tục áp dụng chính sách này xuất phát từ thực tiễn triển khai hiệu quả trong nhiều năm qua.

Từ năm 2020 đến nay, Chính phủ liên tục ban hành các nghị định gia hạn nộp thuế và tiền thuê đất như một công cụ hỗ trợ tài khóa ngắn hạn cho doanh nghiệp. Khác với các chính sách miễn, giảm thuế làm giảm nguồn thu ngân sách, gia hạn thuế chỉ dịch chuyển thời điểm nộp ngân sách giúp doanh nghiệp có thêm nguồn vốn lưu động để duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Số liệu tổng kết của Bộ Tài chính cho thấy, tổng số thuế và tiền thuê đất được gia hạn đạt khoảng 95.157 tỷ đồng trong năm 2023, hơn 83.009 tỷ đồng năm 2024 và gần 114.790 tỷ đồng năm 2025. Đáng chú ý, tỷ lệ thu hồi các khoản được gia hạn luôn ở mức rất cao.

Đến đầu năm 2025, các khoản thuế được gia hạn của năm 2022 và 2023 đã cơ bản được nộp trở lại ngân sách nhà nước. Trong đó, thuế tiêu thụ đặc biệt đạt tỷ lệ thu hồi 100%; tiền thuê đất đạt từ 98,2% đến 99,2%; các khoản thuế GTGT, TNDN và TNCN đạt từ 97,9% đến 99,4%.

Những con số này cho thấy chính sách gia hạn đã phát huy vai trò như một "khoản tín dụng không lãi suất" từ Nhà nước dành cho doanh nghiệp mà vẫn bảo đảm an toàn ngân sách, không làm thay đổi dự toán thu ngân sách đã được Quốc hội thông qua.

Vì sao cần tiếp tục gia hạn trong năm 2026?

Theo đánh giá của Chính phủ, trong 5 tháng đầu năm 2026, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm. Tuy nhiên, nhiều khó khăn vẫn hiện hữu.

Trong đó, tăng trưởng của một số ngành công nghiệp, xây dựng và dịch vụ chưa đạt mục tiêu đề ra, cũng như sức cầu hàng hóa và dịch vụ còn thấp hơn kỳ vọng. Mặt khác, biến đổi khí hậu cũng tác động mạnh đến nền kinh tế, với liên tiếp các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn,... gây nguy cơ gián đoạn sản xuất.

Ở góc độ quốc tế, triển vọng tăng trưởng toàn cầu vẫn đối mặt với nhiều bất định khi căng thẳng địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại và biến động chuỗi cung ứng chưa có dấu hiệu giảm nhiệt. Những yếu tố này tạo áp lực đáng kể lên hoạt động xuất khẩu, đầu tư và sản xuất trong nước.

Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính cho rằng việc tiếp tục gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất là giải pháp cần thiết để hỗ trợ doanh nghiệp duy trì dòng tiền, nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động của thị trường, đồng thời góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà không làm phát sinh áp lực lớn lên ngân sách nhà nước.

Trên cơ sở dự báo tăng trưởng thu ngân sách năm 2026 khoảng 10%, Bộ Tài chính ước tính tổng số thuế và tiền thuê đất được gia hạn theo nghị định mới sẽ đạt khoảng 125.000 tỷ đồng.

Mặc dù đây là con số rất lớn, song cơ quan soạn thảo nhấn mạnh rằng chính sách không làm giảm thu ngân sách nhà nước trong năm mà chỉ điều chỉnh thời điểm thu. Điều này giúp Nhà nước vừa hỗ trợ doanh nghiệp, vừa bảo đảm mục tiêu cân đối ngân sách.

Đây cũng được xem là sự tiếp nối của chính sách tài khóa hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh đã được triển khai liên tục trong những năm gần đây.

Dự thảo Nghị định cơ bản kế thừa các nhóm đối tượng đang được áp dụng theo Nghị định số 82/2025/NĐ-CP.

Theo đó, đối tượng được hưởng chính sách gia hạn gồm doanh nghiệp, tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh hoạt động trong các ngành, lĩnh vực quy định tại phụ lục kèm theo nghị định.

Đáng chú ý, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ tiếp tục là nhóm được ưu tiên hỗ trợ. Đây là khu vực chiếm phần lớn số lượng doanh nghiệp trong nền kinh tế nhưng thường có khả năng chống chịu rủi ro thấp, dễ bị tổn thương trước các biến động thị trường.

Ngoài ra, các chi nhánh và đơn vị phụ thuộc thực hiện kê khai thuế riêng với cơ quan thuế cũng thuộc diện được xem xét gia hạn nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Ngoài ra, trường hợp doanh nghiệp hoạt động đa ngành nghề, chỉ cần có hoạt động thuộc nhóm ngành được hưởng chính sách thì toàn bộ số thuế GTGT và TNDN phát sinh đều được xem xét gia hạn. Quy định này giúp mở rộng đáng kể phạm vi thụ hưởng và giảm bớt các thủ tục xác định tỷ lệ doanh thu theo từng ngành nghề.

Theo đề xuất, thời hạn gia hạn áp dụng đối với nhiều loại nghĩa vụ tài chính quan trọng của doanh nghiệp.

Đối với thuế GTGT, các kỳ tính thuế từ tháng 5 đến tháng 9/2026 hoặc quý II và quý III/2026 đều được lùi thời hạn nộp sang các tháng cuối năm.

Thuế TNDN tạm nộp của quý II và quý III năm 2026 cũng được gia hạn lần lượt đến ngày 2/11/2026 và 31/12/2026.

Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, các khoản thuế TNCN phát sinh trong cùng giai đoạn được áp dụng thời hạn gia hạn tương tự như thuế GTGT.

Riêng tiền thuê đất, dự thảo đề xuất gia hạn đối với 50% số tiền thuê đất phải nộp của kỳ đầu tiên năm 2026, với thời hạn chậm nhất đến ngày 2/11/2026.

Nhìn từ góc độ quản trị tài chính doanh nghiệp, việc được lùi thời hạn nộp các khoản nghĩa vụ này trong nhiều tháng sẽ giúp cải thiện đáng kể dòng tiền ngắn hạn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu hoặc doanh nghiệp đang trong giai đoạn mở rộng đầu tư.

Đơn giản hóa thủ tục, tăng tính tự động

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là tiếp tục duy trì cơ chế thủ tục tương đối đơn giản.

Người nộp thuế chỉ cần gửi một lần thông báo đề nghị gia hạn đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp, chậm nhất vào thời hạn nộp hồ sơ khai thuế quý III/2026. Sau khi tiếp nhận thông báo, cơ quan thuế sẽ tự động cập nhật dữ liệu trên hệ thống quản lý thuế để thực hiện gia hạn.

Cơ chế này giúp giảm đáng kể chi phí tuân thủ và tránh phát sinh thêm thủ tục hành chính cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, dự thảo cũng quy định rõ trách nhiệm của người nộp thuế. Trường hợp cơ quan chức năng xác định người nộp thuế không thuộc đối tượng được gia hạn thì toàn bộ số tiền thuế, tiền thuê đất cùng tiền chậm nộp và các khoản xử phạt (nếu có) sẽ phải nộp bổ sung theo quy định.

Khi kinh tế còn nhiều bất định, chính sách gia hạn nộp thuế và tiền thuê đất tiếp tục được xem là một trong những công cụ hỗ trợ tài khóa linh hoạt và hiệu quả nhất.

Không làm giảm nguồn thu ngân sách nhưng vẫn tạo thêm nguồn vốn lưu động cho doanh nghiệp, chính sách này đã chứng minh hiệu quả trong nhiều năm liên tiếp với tỷ lệ thu hồi cao và mức độ thụ hưởng rộng khắp.

Nếu được Chính phủ thông qua trong tháng 6/2026 như kế hoạch của Bộ Tài chính, khoảng 125.000 tỷ đồng sẽ tiếp tục được "giữ lại" trong khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh trong một khoảng thời gian nhất định, qua đó góp phần cải thiện thanh khoản, duy trì sản xuất và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn cuối năm 2026.