Đoàn kết phát huy sức mạnh trí tuệ của đội ngũ trí thức trong thời kỳ mới
Hội nghị Trung ương 8 đã có phiên thảo luận tại tổ về Tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết số 27 của Trung ương khóa X về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
![]() |
| Đồng chí Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam thăm hỏi, động viên đội ngũ trí thức, nhà khoa học tại buổi Lễ kỷ niệm 60 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp mặt đội ngũ trí thức (18/5/1963 - 18/5/2023) và 40 năm Ngày thành lập Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (26/3/1983 - 26/3/2023). |
Theo Thạc sỹ Cao Hồng Kỳ, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Hà Giang, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến việc xây dựng, phát triển đội ngũ trí thức nước nhà lớn mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước. Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 06/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương khóa X về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đã xác định: “Trí thức là những người lao động trí óc, có trình độ học vấn cao về lĩnh vực chuyên môn nhất định, có năng lực tư duy độc lập, sáng tạo, truyền bá và làm giàu tri thức, tạo ra những sản phẩm tinh thần và vật chất có giá trị đối với xã hội… Trí thức có vai trò đặc biệt quan trọng trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế”.
Việc xây dựng, tập hợp, đoàn kết, phát huy vai trò, trí tuệ của đội ngũ trí thức đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là trách nhiệm của Đảng và Nhà nước. Một dân tộc không biết phát huy đội ngũ trí thức là tự đánh mất đi nguồn lực văn hóa, nguồn lực phát triển, đánh mất đi một trụ cột nâng đỡ về tinh thần và vật chất; một dân tộc như vậy là không có khát vọng và tương lai. Bởi vì trí thức là “nguyên khí quốc gia” quyết định căn bản sự tồn vong, suy thịnh của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc.
Qua 15 năm thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đội ngũ trí thức Việt Nam không ngừng phát triển cả về số lượng và nâng cao về chất lượng, có cơ cấu hợp lý, cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, từng bước tiến lên ngang tầm với trình độ của trí thức các nước tiên tiến trong khu vực và thế giới.
Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã tiến hành sơ kết 5 năm, 10 năm thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW và ban hành các Kết luận số 90-KL/TW ngày 04/3/2014 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về “xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”; và Kết luận số 52-KL/TW ngày 30/5/2019 của Ban Bí thư “Về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”. Trong đó đã khẳng định rõ những đóng góp tích cực, quan trọng của đội ngũ trí thức trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đã có sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị, việc thể chế hóa, cụ thể hóa nghị quyết bằng các văn bản quy phạm pháp luật đã đạt được kết quả bước đầu, hoạt động của hệ thống Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam nói chung và các Hội trí thức nói riêng tiếp tục có nhiều tiến bộ. Những đóng góp tích cực của đội ngũ trí thức được thể hiện thông qua chức năng: tư vấn, phản biện và giám định xã hội đối với các chương trình, đề án, dự án, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung và các địa phương nói riêng.
Các đội ngũ trí thức đóng góp trong nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng, phát triển, làm chủ công nghệ tiến tiến trong các lĩnh vực khoa học, đời sống xã hội, đặc biệt là lĩnh vực y học, khoa học công nghệ, giáo dục và đào tạo, bồi dưỡng thế hệ trẻ. Bằng việc tham gia thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật Việt Nam và các tổ chức Hội trí thức có điều kiện đã tăng cường thu hút, tập hợp, đoàn kết phát huy sức mạnh trí tuệ của đội ngũ trí thức khoa học công nghệ đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Tuy nhiên, qua tổng kết cũng chỉ rõ: công tác xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vẫn còn một số hạn chế: Việc tổ chức thực hiện Nghị quyết còn vướng mắc; giữa các ngành, các cấp thiếu sự thống nhất và chưa kịp thời, chưa thường xuyên; một số cấp ủy đảng từ Trung ương đến cơ sở còn thiếu trách nhiệm trong việc trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và kiểm tra việc thể chế hóa các nhiệm vụ, giải pháp trong Nghị quyết. Một số ngành, lĩnh vực kinh tế trọng điểm có tiềm năng, lợi thế còn thiếu đội ngũ trí thức trình độ cao, trí thức đầu ngành để đào tạo đội ngũ kế cận…
Phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 8 hôm 2/10, về vấn đề xây dựng đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu của thời kỳ phát triển mới, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh, trong mọi thời đại và ở bất cứ quốc gia nào, đội ngũ trí thức luôn luôn là lực lượng nòng cốt sáng tạo và truyền bá tri thức.
Tổng Bí thư cho rằng đội ngũ trí thức có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng thúc đẩy sự phát triển của xã hội, tạo nên sức mạnh của mỗi quốc gia, dân tộc.
Người đứng đầu Đảng nhận định thế giới ngày nay đã, đang và sẽ đứng trước nhiều thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức mới đan xen đối với sự phát triển nhanh và bền vững.
Đáng lưu ý, trí tuệ nhân tạo và một số thành tựu công nghệ mới có khả năng thay thế con người trên một số lĩnh vực, tạo ra khối lượng thông tin, tri thức khổng lồ và những hiệu ứng làm thay đổi cả về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, con người và lối sống.
Theo Tổng Bí thư, bối cảnh tình hình mới đòi hỏi chúng ta phải quan tâm xây dựng, phát triển và phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò, vị trí và sự đóng góp của đội ngũ trí thức nước nhà - nguyên khí của quốc gia, nhằm tiếp tục đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Tổng Bí thư đề nghị Trung ương cho ý kiến đánh giá khách quan, toàn diện tình hình thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về xây dựng đội ngũ trí thức, chỉ ra những kết quả chủ yếu đã đạt được, những hạn chế, yếu kém còn tồn tại và nguyên nhân, bài học kinh nghiệm.
Bên cạnh đó, theo Tổng Bí thư, Trung ương cần phân tích, dự báo bối cảnh tình hình mới, từ đó đề ra quan điểm, tư tưởng chỉ đạo và mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu tiếp tục đẩy mạnh xây dựng đội ngũ trí thức.Qua 15 năm thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đội ngũ trí thức Việt Nam không ngừng phát triển cả về số lượng và nâng cao về chất lượng, có cơ cấu hợp lý, cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, từng bước tiến lên ngang tầm với trình độ của trí thức các nước tiên tiến trong khu vực và thế giới.


