Đề xuất hoàn thiện khung pháp lý cho tài sản mã hóa

Trong quá trình xây dựng, sửa đổi các luật liên quan, nhiều cơ quan quản lý đang đề xuất bổ sung các quy định mới nhằm theo kịp sự phát triển của nền kinh tế số và thị trường tài sản số. Các đề xuất tập trung vào hai nhóm nội dung lớn là quản lý giao dịch tài sản mã hóa và hoàn thiện cơ chế pháp lý đối với việc trưng mua, trưng dụng các loại tài sản đặc thù.

Theo dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) do Bộ Tài chính xây dựng, phạm vi tài sản được trưng mua sẽ được thu hẹp, chỉ tập trung vào các loại tài sản tiêu hao thiết yếu như thuốc, vaccine, lương thực, thực phẩm, vật tư, nguyên nhiên vật liệu và các công cụ, dụng cụ phục vụ nhu cầu cấp bách. Trong khi đó, phạm vi tài sản được trưng dụng được đề xuất mở rộng để đáp ứng yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, phòng chống thiên tai và ứng phó tình huống khẩn cấp.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung nhiều loại tài sản đặc thù như vật nuôi, cơ sở hạ tầng viễn thông, hạ tầng thông tin, hạ tầng số và các công trình kết cấu hạ tầng khác vào nhóm tài sản có thể được trưng dụng. Đồng thời, dự thảo quy định không trưng dụng tài sản nếu việc sử dụng làm mất hoặc thay đổi bản chất của tài sản. Trong trường hợp đặc biệt cấp bách, Chính phủ có thể quyết định trưng dụng những loại tài sản ngoài danh mục luật quy định và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo quy định.

Trong quá trình góp ý dự thảo luật, Bộ Công an đề nghị nghiên cứu bổ sung tài sản mã hóa vào nhóm tài sản có thể được trưng dụng. Bởi tài sản mã hóa ngày càng phổ biến, có giá trị kinh tế lớn và có thể liên quan đến việc bảo đảm quốc phòng, an ninh hoặc xử lý các tình huống khẩn cấp của quốc gia. Vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế pháp lý phù hợp để Nhà nước có thể huy động loại tài sản này khi thực sự cần thiết.

Tuy nhiên, Bộ Công an cũng cho rằng việc bổ sung tài sản mã hóa vào diện trưng dụng cần được nghiên cứu kỹ, làm rõ khái niệm, phạm vi điều chỉnh, cơ chế quản lý, phương thức kiểm soát cũng như bảo đảm quyền sở hữu hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đồng thời, cần tránh chồng chéo với các quy định đang được xây dựng đối với thị trường tài sản mã hóa.

Song song với việc hoàn thiện cơ chế trưng dụng, Ngân hàng Nhà nước cũng đang đề xuất bổ sung quy định quản lý giao dịch tài sản mã hóa trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Phòng, chống rửa tiền.

Theo đó, các tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa sẽ lần đầu tiên được đưa vào nhóm đối tượng phải thực hiện các biện pháp phòng, chống rửa tiền như xác minh thông tin khách hàng (KYC), lưu giữ hồ sơ, báo cáo giao dịch có giá trị lớn và báo cáo các giao dịch đáng ngờ.

Dự thảo cũng bổ sung 15 dấu hiệu nhận diện giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Các dấu hiệu này bao gồm những giao dịch có giá trị lớn bất thường, việc chuyển tài sản qua nhiều ví điện tử trong thời gian ngắn, sử dụng nhiều tài khoản để thực hiện giao dịch hoặc các giao dịch xuyên biên giới không rõ mục đích.

Việc bổ sung các quy định này nhằm đáp ứng các khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF), tăng cường khả năng giám sát hoạt động của thị trường tài sản mã hóa và hạn chế nguy cơ rửa tiền, tài trợ khủng bố.

Nhiều ý kiến góp ý đối với dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản cũng đề nghị cần quy định rõ phạm vi của các khái niệm như hạ tầng số, hạ tầng thông tin và hạ tầng viễn thông; đồng thời bổ sung cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh và quy định trách nhiệm bồi thường nếu xảy ra rò rỉ thông tin trong quá trình trưng dụng.

Các đề xuất trên cho thấy Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý đối với tài sản số và tài sản mã hóa theo hướng vừa tạo nền tảng cho sự phát triển của nền kinh tế số, vừa tăng cường công tác quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh tài chính và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.