Lương tối thiểu vùng dự kiến tăng 7,8%, sẽ có tác động ra sao?

Lương tối thiểu vùng dự kiến tăng từ ngày 1/1/2027

Bộ Nội vụ cho biết đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động. Theo phương án được Hội đồng Tiền lương quốc gia khuyến nghị, mức lương tối thiểu năm 2027 sẽ tăng bình quân 7,8%.

Cụ thể, mức lương tối thiểu tháng được đề xuất tại 4 vùng gồm: vùng I là 5,7 triệu đồng; vùng II là 5,08 triệu đồng; vùng III là 4,45 triệu đồng và vùng IV là 4,04 triệu đồng.

So với mức hiện hành, mức tăng dự kiến dao động 310.000-390.000 đồng/tháng, tương ứng bình quân 7,8%. Mức điều chỉnh này được Bộ Nội vụ đánh giá cao hơn khoảng 3,7% so với mức sống tối thiểu dự kiến của người lao động đến hết năm 2027, qua đó tạo dư địa cải thiện thu nhập.

Đối với lao động hưởng lương theo giờ, dự thảo cũng đề xuất mức tối thiểu mới tại vùng I là 27.400 đồng/giờ, vùng II 24.400 đồng/giờ, vùng III 21.400 đồng/giờ và vùng IV 19.400 đồng/giờ.

Dự kiến, quy định mới sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Tuy nhiên, đây mới là phương án đang được xây dựng, chưa phải mức lương chính thức và có thể tiếp tục được điều chỉnh trước khi Chính phủ ban hành.

Việc tăng lương tối thiểu vùng trước hết tạo ra một mức sàn cao hơn về tiền lương đối với người lao động làm việc theo hợp đồng. Doanh nghiệp không được trả thấp hơn mức lương tối thiểu theo vùng đối với công việc thuộc phạm vi áp dụng và điều kiện luật định.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với nhóm lao động đang hưởng mức lương thấp, bởi khi "sàn" tiền lương được nâng lên, thu nhập tối thiểu của họ cũng được cải thiện.

Chẳng hạn, nếu phương án vùng I được thông qua, mức lương tối thiểu sẽ tăng từ mức hiện hành lên 5,7 triệu đồng/tháng. Với người đang hưởng đúng mức sàn, khoản tăng trực tiếp có thể lên tới vài trăm nghìn đồng mỗi tháng, tương đương vài triệu đồng mỗi năm.

Dù vậy, tăng lương tối thiểu không đồng nghĩa tất cả người lao động sẽ được tăng lương 7,8%.

Theo Bộ Nội vụ, tiền lương trong khu vực doanh nghiệp được hình thành chủ yếu trên cơ sở thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động, gắn với năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc. Nhà nước chỉ quy định mức tối thiểu nhằm bảo vệ ngưỡng thu nhập thấp nhất của người lao động.

Do đó, người đang có mức lương cao hơn mức tối thiểu sẽ không đương nhiên được tăng thêm 7,8%. Việc điều chỉnh thu nhập của nhóm này phụ thuộc vào thỏa thuận với doanh nghiệp, chính sách tiền lương nội bộ, năng suất lao động và tình hình sản xuất, kinh doanh.

Không chỉ tiền lương, một số quyền lợi cũng có thể thay đổi

Việc nâng mức lương tối thiểu còn có ý nghĩa đối với một số khoản tiền và chế độ của người lao động nếu các khoản này được xác định dựa trên mức lương làm căn cứ theo quy định pháp luật hoặc thỏa thuận liên quan. Đặc biệt, mức lương tối thiểu là cơ sở quan trọng để bảo vệ người lao động ở nhóm thu nhập thấp, nhất là những người làm các công việc giản đơn trong điều kiện lao động bình thường.

Khi mức sàn được nâng lên, doanh nghiệp cũng phải rà soát lại hệ thống tiền lương, thang lương, bảng lương và các thỏa thuận có liên quan để bảo đảm không thấp hơn mức tối thiểu mới.

Với người lao động, tác động dễ nhận thấy nhất là khả năng cải thiện thu nhập thực tế, qua đó hỗ trợ chi phí sinh hoạt trước xu hướng giá hàng hóa, dịch vụ có thể tiếp tục biến động.

Mức lương này không được xác định một cách cố định mà được xem xét dựa trên nhiều yếu tố như mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình, tương quan tiền lương trên thị trường, chỉ số giá tiêu dùng, tốc độ tăng trưởng kinh tế, quan hệ cung - cầu lao động, việc làm, thất nghiệp, năng suất lao động và khả năng chi trả của doanh nghiệp.

Trên cơ sở đó, Hội đồng Tiền lương quốc gia nghiên cứu, thương lượng và khuyến nghị phương án để Chính phủ xem xét quyết định.

Việc nâng lương tối thiểu cũng làm tăng chi phí nhân công đối với doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động, đặc biệt trong các ngành thâm dụng lao động. Khi mức sàn tiền lương tăng, doanh nghiệp phải tính toán lại chi phí sản xuất, quỹ lương và các khoản chi phí liên quan. Với những doanh nghiệp đang sử dụng lượng lớn lao động ở mức gần sát lương tối thiểu, tác động về chi phí có thể rõ rệt hơn.

Nếu mức tăng được cân đối với tốc độ tăng năng suất, sức khỏe của doanh nghiệp và khả năng hấp thụ của nền kinh tế, chính sách này có thể tạo động lực cải thiện thu nhập mà vẫn bảo đảm khả năng duy trì việc làm.

Đây cũng là lý do phương án tăng lương tối thiểu được xây dựng trên cơ sở cân đối giữa mức sống của người lao động và khả năng chi trả của doanh nghiệp.

Đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, cơ chế tiền lương có sự khác biệt so với khu vực doanh nghiệp.

Bộ Nội vụ cho biết thời gian tới sẽ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, điều chỉnh chế độ tiền lương khu vực công. Việc điều chỉnh sẽ được cân nhắc trên cơ sở chỉ số giá tiêu dùng, mức tăng trưởng kinh tế và khả năng của ngân sách nhà nước. Mục tiêu là từng bước cải thiện thu nhập, tạo động lực để cán bộ, công chức, viên chức hoàn thành nhiệm vụ.

Như vậy, việc tăng lương tối thiểu vùng năm 2027, nếu được thông qua, sẽ tác động trực tiếp nhất đến nhóm lao động hưởng mức lương thấp trong khu vực doanh nghiệp. Với những người có thu nhập cao hơn mức sàn, mức tăng thực tế sẽ phụ thuộc vào chính sách của từng doanh nghiệp.

Trong khi đó, khu vực công sẽ đi theo lộ trình điều chỉnh riêng. Điểm chung của cả hai chính sách là hướng tới cải thiện thu nhập, nhưng phải đồng thời cân đối với biến động giá cả, năng suất lao động, tăng trưởng kinh tế và khả năng chi trả của nền kinh tế.