Doanh nghiệp cơ khí: Những câu hỏi khó

Thành quả ban đầu

Thực hiện nghiêm túc theo Chiến lược phát triển ngành cơ khí Việt Nam, trong thời gian qua, mặc dù gặp nhiều khó khăn, các doanh nghiệp ngành cơ khí đã có nhiều cố gắng, nỗ lực vươn lên, tạo sự chuyển biến bước đầu ở một số lĩnh vực, như chế tạo dàn khoan dầu khí, thiết bị điện, chế tạo và cung cấp thiết bị cho các dự án xi măng, đóng tàu… Những kết quả đạt được của ngành cơ khí đã góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế – xã hội và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Công ty TNHH Cơ Khí Chính Xác Thăng Long là một ví dụ điển hình cho những công ty cơ khí đã vượt qua khủng hoảng, đạt được những thành quả đáng kể trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Công ty TNHH Cơ Khí Chính Xác Thăng Long được thành lập vào ngày 27/02/2001. Ngành nghề là sản xuất kinh doanh nghề cơ khí

chế tạo. Các mặt hàng chủ yếu là sản xuất cột anten vi ba và các loại sản phẩm cơ khí đa dạng, mạ kẽm nhúng nóng theo tiêu chuẩn châu Âu. Quá trình phát triển của công ty, cụ thể như sau:

Năm 2001 đến năm 2007 thời kỳ đầu còn đi thuê đất để sản xuất các phụ tùng xe máy các loại.

Tháng 12 năm 2007 được xây dựng và sản xuất tại cụm Công Nghiệp Từ Liêm – Lô A2 CN7 cụm Công Nghiệp Từ Liêm – Hà Nội với diện tích là 3.000 m².

Từ năm 2008 đến năm 2009 lại tiếp nhận nhà máy thứ 2 tại cụm Công nghiệp Thị trấn Phùng Đan Phượng – Hà Nội với diện tích là 3.500 m².

Từ năm 2010 đến nay tiếp nhận lô đất với diện tích là 20.000m² tại khu công nghiệp Trung Hà – huyện Tam Nông – tỉnh Phú thọ và đã đầu tư về mặt bằng san lấp và đã xây dựng tường bao xung quanh theo đúng thiết kế đã được phép xây dựng (đã đầu tư 15 tỷ đồng). Hoạt động sản xuất của công ty ổn định, doanh thu hàng năm đạt được gần 200 tỷ đồng Việt Nam, thực hiện nghĩa vụ đóng thuế đầy đủ và chấp hành tốt mọi quy định của Nhà nước.

Năm 2012, Công ty đã đầu tư mua sắm thiết bị máy móc hiện đại: Máy cắt laser 2D với tốc độ và độ chính xác cao. Tổng đầu tư máy giá trị: 650.000 USD. Với thiết bị máy móc hiện đại trên, Chúng tôi đã sản xuất được hàng loạt cột anten tự đứng có độ cao H = 30m – H = 100m. Đồng thời, Công ty chúng tôi đã sản xuất được các chi tiết đa hình học, đa dạng với tốc độ nhanh, chuẩn, chính xác.

Các sản phẩm của Công ty đều mang thương hiệu Thăng Long (TL) – uy tín chất lượng đã được đánh giá rất cao trên toàn quốc cũng như thị trường thế giới như Haiti, Burundi, Peru, Cameroon, Mozambique, Congo và nhiều nước châu âu như Cộng hòa Liên Bang Đức v.v…

Thiếu đầu ra

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành cơ khí nước ta còn một số hạn chế và yếu kém: Việc triển khai cơ chế chính sách phát triển ngành cơ khí còn hạn chế và thiếu nhất quán; nguồn lực các doanh nghiệp Việt Nam còn hạn chế, quy mô nhỏ, ít quan tâm đến đầu tư vào ngành cơ khí, phần lớn chỉ chạy theo lợi nhuận ngắn hạn và tự phát theo phong trào…; thiếu sự phối hợp giữa các doanh nghiệp trong ngành, chưa chủ động tham gia hợp tác, hội nhập quốc tế…

Mặt khác việc toàn cầu hóa cũng làm cho các doanh nghiệp Việt Nam vốn đã yếu sẽ càng yếu trong sản xuất kinh doanh. Thực tế thời gian qua cho thấy các doanh nghiệp Việt Nam rất khó khăn trong hội nhập phát triển vào chuỗi sản xuất công nghiệp hỗ trợ toàn cầu… Trong khi đó, ở Việt Nam hiện phải nhập khẩu hàng năm hàng chục tỷ Đô la các linh phụ kiện các ngành ô tô, điện tử, cơ khí chế tạo (trong đó riêng các tập đoàn Nhật lớn như Toyota, Canon.. đang phải nhập khẩu từ nước thứ ba các linh kiện này).

Trong “Chiến lược phát triển ngành Cơ khí Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2035”, ngành Cơ khí phấn đấu đạt mục tiêu có khả năng cạnh tranh để phát triển trong hội nhập; sử dụng công nghệ hiện đại ở một số phân ngành, đáp ứng cơ bản nhu cầu công nghiệp hóa của đất nước và xuất khẩu. Đến năm 2035, ngành được phát triển với đa số phân ngành có công nghệ tiên tiến, chất lượng sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Chiến lược cũng đưa ra nhiều giải pháp thực hiện như: Ban hành kịp thời chính sách thúc đẩy ngành Cơ khí phát triển; nâng cao năng lực của cơ quan quản lý nhà nước; tạo lập thị trường ở một số lĩnh vực, tạo tiền đề cho ngành Cơ khí làm chủ công nghệ và nâng cao khả năng chế tạo; thực hiện chính sách hỗ trợ đầu tư trọng tâm trọng điểm, đa dạng hóa nguồn vốn của doanh nghiệp… nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và sản xuất.

Nhưng các chính sách hỗ trợ cho ngành Cơ khí còn chung chung. Do đó, cần có cơ chế cụ thể về đầu tư, vay vốn, thuế, đất đai, kích cầu, bảo vệ thị trường… Ngành Cơ khí có 2 loại hàng hóa, một loại vận hành theo quy luật thị trường, một loại cần có bàn tay điều tiết của Nhà nước. Vì vậy, phải xác định rõ từng ngành hàng, đối tượng và cơ chế hỗ trợ.

Bài toán vốn – thị trường

Một trong những khó khăn hiện nay mà các doanh nghiệp Việt Nam đang gặp phải đó chính là vốn ít. Việc tiếp cận các vốn vay để đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh còn gặp nhiều khó khăn.

Theo báo cáo của Vụ Công nghiệp nặng (Bộ Công Thương), sản xuất kinh doanh của ngành cơ khí được đánh giá là năm sau cao hơn năm trước, nhưng hiện khả năng đáp ứng nhu cầu trong nước (đến năm 2014) mới đạt trên 32% – thấp hơn mục tiêu của Chiến lược đề ra là 40 – 50%. Giá trị xuất khẩu ngành vượt chỉ tiêu song giá trị nhập khẩu cũng lên hơn 26 tỷ USD, cao gấp hai lần giá trị xuất khẩu.

Chính sách hỗ trợ ngành chưa xác định đúng trọng tâm lĩnh vực cần đầu tư, dẫn đến bất cập trong việc triển khai các mục tiêu đề ra. Ban lãnh đạo công ty Thăng Long cho rằng, cơ khí cũng cần phân biệt 2 loại hàng hóa, một là vận hành theo thị trường và một là cần có “bàn tay” nâng đỡ của Nhà nước.

Như lĩnh vực cơ khí thủy công, thay vì lãi suất thấp thì nên tặng cho doanh nghiệp thị trường để họ có thể phát triển. Thực tế hầu hết các đơn vị của ngành này đều có thể đầu tư lớn để tự phát triển mà không cần một đồng vốn của Nhà nước. Tuy nhiên, với một số sản phẩm liên quan đến công nghiệp hạt nhân, hóa chất…, giá trị hợp đồng có khi lên đến vài chục tỷ USD, rõ ràng cần sự hỗ trợ tích cực của cơ quan quản lý để giành lấy thị trường, bởi tự thân các doanh nghiệp không đủ sức để tìm kiếm.

Việc đa dạng hóa nguồn vốn cho doanh nghiệp đặt ra lúc này có thể là thừa bởi khi có thị trường đương nhiên các doanh nghiệp sẽ tự đầu tư. Thực tế, đang có khá nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ thiết kế khuôn đều tự bỏ tiền đầu tư mà trông chờ Nhà nước mua cho phần mềm hay đào tạo nhân sự.

Để sản xuất ra một sản phẩm cơ khí có thể thương mại hóa, cần trải qua 7 bước bắt buộc gồm: Thiết kế chế tạo khuôn mẫu, tạo phôi, gia công cắt gọt, nhiệt luyện, lắp ráp, thử nghiệm xuất xưởng. Song, ở Việt Nam mới có khâu lắp ráp, những khâu còn lại không được quan tâm.

Cơ khí là lĩnh vực cần vốn đầu tư lớn, nhưng tỷ suất lợi nhuận thấp, thời gian thu hồi vốn kéo dài. Thời gian qua, sự phát triển của ngành đã gặp một số trở ngại xuất phát từ các yếu tố vĩ mô. Dù so với thời điểm trước khi gia nhập WTO, ngành đã có sự tăng trưởng song nếu so với nhiều quốc gia thì dung lượng thị trường vẫn còn quá bé. Đây được xem là vấn đề mấu chốt khiến ngành chưa thể phát triển như kế hoạch.

Thời gian tới, thông qua các hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương giữa Việt Nam với các đối tác, thị trường được mở rộng, nhờ đó dung lượng các sản phẩm cơ khí cũng sẽ tăng lên đáng kể, đồng nghĩa với các doanh nghiệp cơ khí sẽ có cơ hội để phát triển.

Đây là những vấn đề đặc biệt quan trọng cần được Nhà nước quan tâm chú trọng giải quyết để thúc đẩy sự phát triển của ngành, tạo điều kiện để các doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh, trụ vững trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa.

Theo tôi, việc sớm ban hành các chính sách ưu đãi cao nhất cho ngành cơ khí nói chung và công nghiệp hỗ trợ nói riêng là rất cần kíp để các doanh nghiệp Việt Nam phát triển, đặc biệt cần hỗ trợ vốn đầu tư thông qua chế độ cho vay với lãi suất hợp lý; bố trí nguồn vốn ODA và ưu đãi thương mại của các nước để cac doanh nghiệp vay vốn mua máy móc thiết bị để sản xuất cac sản phẩm ngành công nghiệp hỗ trợ.

Tổ chức gặp gỡ với các tập đoàn lắp ráp lớn đang có mặt tại Việt Nam, đề nghị các doanh nghiệp này đặt hàng các doanh nghiệp Việt Nam sản xuất các sản phẩm cụ thể, chuyển giao hoặc hỗ trợ giới thiệu, chuyển giao các công nghệ máy móc để sản xuất các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ đủ tiêu chuẩn cung ứng cho chính các tập đoàn này.

Vũ Đình Hồng

Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Cơ khí Chính Xác Thăng Long