ISSN-2815-5823
Việt Anh
Thứ ba, 09h02 16/04/2024

Hướng đến mục tiêu "xanh hóa" ngành thương mại điện tử

(KDPT) - Hiện nay, thực trạng sử dụng bao bì, vật liệu nhựa vẫn diễn ra tại các giao dịch khi mua bán trên các sàn thương mại điện tử. Việc đề xuất các các giải pháp với mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh nhưng đảm bảo tác động thấp nhất tới môi trường, hướng tới tầm nhìn phát triển thương mại điện tử bền vững là điều cần thiết ngay lúc này.
Bùng nổ từ việc mua bán trên các sàn thương mại điện tử kéo theo hàng tấn rác thải nhựa không kịp xử lý. (Ảnh minh họa)
Bùng nổ từ việc mua bán trên các sàn thương mại điện tử kéo theo hàng tấn rác thải nhựa không kịp xử lý. (Ảnh minh họa)

Đối mặt với nhiều nguy cơ từ rác thải nhựa

Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều nguy cơ từ chất thải nhựa. Mặc dù việc thực thi đồng bộ các biện pháp từ quản lý nhà nước thông qua các quy định pháp luật về sản xuất, quản lý sản phẩm và quản lý chất thải nhựa sau sử dụng, tuyên truyền nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi.... đã mang lại một số kết quả khả quan. Tuy nhiên cùng với sự phát triển nhanh chóng về kinh tế và dân số, lượng chất thải nhựa vẫn có xu thế gia tăng. 

Theo “Báo cáo tình hình phát sinh chất thải nhựa năm 2022” của Dự án “Giảm thiểu rác thải nhựa đại dương tại Việt Nam”, khối lượng chất thải nhựa sinh hoạt năm 2021 ước tính là 2,93 triệu tấn/năm, so với năm 2016 là khoảng 2,0 triệu tấn, và năm 2018 là khoảng 2,7 triệu tấn.. Túi ni-lông chiếm tỷ trọng từ 45 - 63%, tiếp đến là các loại nhựa dùng một lần dao động từ 12 - 26% trong chất thải nhựa ở các địa phương.

Sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử, bao gồm lĩnh vực bán lẻ hàng hoá trực tuyến và gọi đồ ăn công nghệ trong những năm qua gây thêm những khó khăn trong việc quản lý chất thải bao bì, vật liệu nhựa; gây tác động tiêu cực tới môi trường. Thương mại điện tử sử dụng nhiều bao bì, vật liệu nhựa song tỷ lệ thu gom, tái chế, tái sử dụng nhìn chung còn rất thấp.

Tại Hội thảo “Rác thải nhựa từ thương mại điện tử: Thực trạng và Giải pháp” diễn ra ngày 15/4, các chuyên gia đã công bố một nghiên cứu được thực hiện trong khuôn khổ dự án “Giảm thiểu rác thải nhựa đại dương tại Việt Nam”. Theo nghiên cứu này, quy mô thị trường bán lẻ hàng hoá trực tuyến năm 2023 của Việt Nam ước tính khoảng 17,3 tỷ USD với tổng số gói, kiện hàng hoá là 1,84 tỷ. Đồng thời, quy mô của dịch vụ gọi đồ ăn công nghệ ước đạt trên 1,4 tỷ USD. 

Ông Đoàn Quốc Tâm – Trưởng Ban hợp tác, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) cho biết: “Bao bì phổ biến cho các gói, kiện hàng hoá trong bán lẻ trực tuyến là hộp carton, túi giấy hoặc túi nilon. Vật liệu phụ dùng để chèn, lót, bọc bao gồm băng keo nhựa hoặc băng keo giấy, xốp nilon bong bóng khí hoặc giấy hay thùng carton cắt sợi để chèn hàng hoá, mút xốp hoặc giấy cố định sản phẩm, màng bọc nilon, màng bọc hay nhựa sinh học có khả năng tự phân huỷ quấn quanh hàng hoá.

Ông Đoàn Quốc Tâm – Trưởng Ban hợp tác, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM).
Ông Đoàn Quốc Tâm – Trưởng Ban hợp tác, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM).

Trên cơ sở tính toán quy mô bán lẻ trực tuyến và các dữ liệu về số đơn hàng, phân bổ khối lượng đơn hàng, giá trị trung bình của đơn hàng theo các kênh mua bán, mức độ sử dụng bao bì, vật liệu nhựa, có thể thấy năm 2023 thương mại điện tử ở Việt Nam sử dụng 332 nghìn tấn bao bì, trong đó khối lượng bao bì nhựa các loại là 171 nghìn tấn”. 

Như vậy, quy mô sử dụng bao bì với thành phần vật liệu, dụng cụ nhựa trong đóng gói rất cao. Nguyên nhân chính là việc đóng gói bằng hộp carton vừa tăng chi phí bao bì, vừa tăng chi phí vận chuyển. Trong khi đó, các loại vật liệu nhựa sử dụng trong đóng gói rất rẻ và nhẹ nên tiết kiệm chi phí chuyển phát. Với tốc độ tăng trưởng trên 25% mỗi năm có thể tới năm 2030 quy mô thương mại điện tử Việt Nam sẽ gấp trên 4,7 lần hiện tại, khi đó lượng rác thải nhựa từ thương mại điện tử sẽ lên tới 800 nghìn tấn/năm.

Phần lớn hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam tập trung ở các địa phương ven biển hoặc bên sông đổ trực tiếp ra biển như Tp. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Huế, Cần Thơ, Nha Trang. Do hầu hết rác thải nhựa từ thương mại điện tử bị bỏ lẫn với rác thải sinh hoạt nên chưa được thu gom, phân loại, tái chế hoặc xử lý thân thiện với môi trường nên tỷ lệ cao rác thải nhựa từ thương mại điện tử sẽ đổ ra biển.

Đề xuất giải pháp khắc phục

Từ thực trạng sử dụng bao bì, vật liệu nhựa trong thương mại điện tử, các chuyên gia và cán bộ quản lý các lĩnh vực liên quan đã thảo luận về các giải pháp cần triển khai nhằm triển khai kinh tế tuần hoàn trong thương mại điện tử, giảm mức độ sử dụng, tăng tỷ lệ thu gom, tái sử dụng, tái chế bao bì, vật liệu nhựa.

Trong đó, cần nhanh chóng tuyên truyền nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường của người tiêu dùng và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, đặc biệt là các nền tảng và thương nhân bán hàng trực tuyến.

Khi xây dựng kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 các cơ quan liên quan cần chú trọng tới nội dung bảo vệ môi trường, giảm sử dụng bao bì, vật liệu nhựa khó phân hủy. Khi bổ sung, sửa đổi Luật Bưu chính phải có các quy định, tiêu chuẩn cụ thể đối với hoạt động đóng gói của thương nhân, các công ty chuyển phát và các bên liên quan.

Vận động, khuyến khích người tiêu dùng trực tuyến mua sản phẩm từ các thương nhân hay doanh nghiệp chuyển phát thân thiện với môi trường, hoặc mua các sản phẩm có nhân xanh, nhân sinh thái trên các nền tảng thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh thay đổi thói quen tiêu dùng, gắn với thực thi nhiều chính sách khuyến khích nhằm đẩy mạnh việc tái sử dụng và tạo ra các vật liệu thay thế nhựa có nguồn gốc sinh học hoặc có thể phân hủy sinh học.

Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) chủ động phối hợp với các cơ quan, tổ chức khác vận động các nền tảng thương mại điện tử và doanh nghiệp chuyển phát nhanh triển khai các hành động cụ thể giảm rác thải nhựa. Tuyên truyền trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, gắn việc bảo vệ môi trường với hình ảnh, uy tín kinh doanh và thu hút người tiêu dùng thông minh. Doanh nghiệp đánh giá các rủi ro khách hàng quay lưng khi họ thờ ơ với trách nhiệm bảo vệ môi trường…

Đẩy mạnh tuyên truyền và nâng cao hiệu quả chương trình “Chống rác thải nhựa”, đảm bảo 100% túi ni lông thân thiện với môi trường được sử dụng tại các trung tâm thương mại, siêu thị phục vụ cho mục đích sinh hoạt thay thế cho túi ni lông khó phân hủy. Đồng thời, tăng cường đẩy mạnh thực hiện kinh tế tuần hoàn, vừa giảm đáng kể lượng rác thải nhựa ra môi trường, vừa biến rác thải nhựa thành những nguồn tài nguyên quý giá quay trở lại phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội./.

Kinhdoanhvaphattrien.vn | 05/11/2023

eMagazine
kinhdoanhvaphattrien.vn | 26/05/2024