Lào Cai: Chuyển đổi số tạo động lực phát triển kinh tế từ cơ sở

Hạ tầng số mở rộng không gian phát triển kinh tế

Tại Lào Cai, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, sản xuất và cung cấp dịch vụ. Từ giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử đến quảng bá nông sản, kinh doanh trực tuyến và phát triển du lịch, công nghệ mở ra cơ hội khai thác tiềm năng địa phương, nhất là tại các khu vực miền núi, vùng cao.

Đến nay, tỷ lệ phủ sóng 4G trên địa bàn tỉnh đạt 99,3%; 99% thôn, bản có Internet cáp quang; 100% xã, phường đã kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng. Đây là nền tảng để người dân, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ số, giảm trở ngại do khoảng cách địa lý.

Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh đã kết nối với 13 phần mềm chuyên ngành của Trung ương; hơn 13 triệu trang tài liệu có giá trị cao được số hóa. Việc khai thác dữ liệu và sử dụng nền tảng dùng chung góp phần giảm thao tác thủ công, hỗ trợ cán bộ xử lý công việc nhanh hơn, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Ở góc độ kinh tế, hạ tầng số tạo điều kiện để cơ sở sản xuất, kinh doanh thay đổi cách tiếp cận thị trường, tổ chức sản xuất và cung cấp dịch vụ. Khi thông tin được kết nối nhanh hơn, doanh nghiệp và hộ kinh doanh có thêm cơ hội quảng bá sản phẩm, tiếp cận khách hàng, giảm sự phụ thuộc vào phương thức giao dịch truyền thống.

Hiện toàn tỉnh có hơn 500 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh tham gia bán hàng trực tuyến; 100% sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên đã được đưa lên các sàn thương mại điện tử. Doanh thu thương mại điện tử ước đạt 7.850 tỷ đồng. Kết quả này cho thấy kinh tế số đang mở rộng dư địa tăng trưởng, tạo thêm kênh tiêu thụ cho nông sản và đặc sản địa phương.

Công nghệ số mở thêm cơ hội cho du lịch và dịch vụ

Chuyển đổi số cũng tạo điều kiện để các cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch tại Sa Pa, Bắc Hà, Tả Van, Tú Lệ, Suối Giàng, Mù Cang Chải… mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng. Thông qua nền tảng đặt phòng, quảng bá trực tuyến và mạng xã hội, các cơ sở kinh doanh có thể giới thiệu cảnh quan, văn hóa bản địa và sản phẩm du lịch đặc trưng đến nhiều nhóm khách hàng.

Với những địa bàn có lợi thế về cảnh quan và bản sắc văn hóa, công nghệ giúp giảm sự phụ thuộc vào kênh quảng bá truyền thống, tạo điều kiện để du khách chủ động tìm kiếm thông tin và lựa chọn dịch vụ. Cơ hội kinh doanh nhờ đó có thể mở rộng đến hộ kinh doanh, cơ sở lưu trú cộng đồng và các chủ thể cung cấp sản phẩm tại địa phương.

Nếu được kết nối với hoạt động quảng bá sản phẩm OCOP, đặc sản vùng cao và trải nghiệm văn hóa, du lịch số còn có thể tạo hiệu ứng lan tỏa sang nhiều ngành nghề. Du khách không chỉ sử dụng dịch vụ lưu trú mà còn có nhu cầu mua nông sản, sản phẩm thủ công và đặc sản địa phương, góp phần mở rộng đầu ra cho người dân.

Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, các hộ kinh doanh cần được hỗ trợ nâng cao kỹ năng số, sử dụng công cụ quảng bá, thanh toán điện tử và quản lý hoạt động kinh doanh. Chất lượng dịch vụ thực tế cũng là yếu tố quyết định khả năng giữ chân khách hàng.

Thôn, bản và đảng viên đưa chuyển đổi số đến từng hộ dân

Một trong những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả chuyển đổi số tại địa bàn miền núi là khả năng đưa công nghệ vào đời sống thường ngày. Tại Lào Cai, mạng lưới 2.880 Tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 20.260 thành viên đang trực tiếp hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và các nền tảng số thiết yếu.

Ở cấp thôn, bản, hoạt động hướng dẫn tập trung vào những nhu cầu cụ thể như sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến, tích hợp thẻ bảo hiểm y tế trên ứng dụng và tiếp cận thông tin chính thống. Cách làm này giúp người dân từng bước hình thành kỹ năng số thông qua thực hành.

Đội ngũ đảng viên tại cơ sở đang phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu trong triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Thông qua mô hình “Dân vận khéo trong chuyển đổi số, Bình dân học vụ số”, các đảng viên chủ động học tập, thực hành kỹ năng số và trực tiếp hỗ trợ người dân sử dụng những nền tảng thiết yếu.

Sau khi được phân công nhiệm vụ, các thành viên đến từng hộ gia đình hướng dẫn người dân. Thời gian được bố trí linh hoạt, chủ yếu vào buổi tối khi bà con đã hoàn thành công việc lao động; địa điểm hỗ trợ có thể tại nhà văn hóa hoặc nhà dân, tùy điều kiện thực tế và nhu cầu của từng người.

Việc hướng dẫn ngay tại nơi sinh sống giúp giảm trở ngại về thời gian và đi lại, nhất là đối với người cao tuổi hoặc người chưa thành thạo thiết bị thông minh. Tại những địa bàn còn chênh lệch về kỹ năng số, sự hỗ trợ trực tiếp giúp người dân từng bước tự thực hiện các thao tác, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào người hướng dẫn.

Các chi bộ thôn, bản giữ vai trò tổ chức, phân công và phối hợp lực lượng tại cơ sở; đảng viên trực tiếp giải thích, hướng dẫn người dân thực hành. Nội dung hỗ trợ không chỉ giới hạn ở thủ tục hành chính mà còn bao gồm tiếp cận thông tin chính thống và nâng cao cảnh giác trước nguy cơ lừa đảo trên không gian mạng.

Từ góc độ kinh tế, khi người dân biết khai thác nền tảng số, cơ hội tiếp cận thông tin thị trường, quảng bá sản phẩm và thực hiện giao dịch trực tuyến cũng được mở rộng. Với các hộ sản xuất nông nghiệp, kinh doanh đặc sản hoặc cung cấp dịch vụ du lịch cộng đồng, kỹ năng số có thể hỗ trợ tìm kiếm khách hàng, giảm chi phí tiếp cận thị trường và đa dạng hóa nguồn thu.

Theo định hướng của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai, tỉnh tập trung hoàn thiện dữ liệu, nâng cao khả năng kết nối giữa các hệ thống, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả xử lý công việc. Kết quả chuyển đổi số cần được thể hiện bằng lợi ích cụ thể đối với người dân và doanh nghiệp.

Định hướng này đặt ra yêu cầu chuyển từ triển khai công nghệ theo chiều rộng sang khai thác hiệu quả các nền tảng đã đầu tư. Với cơ quan quản lý, trọng tâm là tăng khả năng chia sẻ dữ liệu và nâng chất lượng giải quyết thủ tục. Với doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh, hiệu quả cần thể hiện qua khả năng mở rộng thị trường, cải thiện quản trị và nâng cao năng suất. Với người dân, đó là khả năng tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn và chủ động ứng dụng công nghệ trong đời sống.

Trong quá trình này, thôn, bản và đội ngũ đảng viên tiếp tục là lực lượng kết nối giữa chủ trương chuyển đổi số với cộng đồng dân cư. Việc duy trì hướng dẫn thường xuyên, phân công rõ trách nhiệm và hỗ trợ theo nhu cầu thực tế sẽ giúp người dân hình thành kỹ năng số bền vững.

Về lâu dài, hiệu quả chuyển đổi số tại Lào Cai không chỉ được đo bằng tỷ lệ phủ sóng, số lượng tài liệu số hóa hay số sản phẩm có mặt trên sàn thương mại điện tử. Quan trọng hơn là công nghệ có giúp giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục, tạo thêm cơ hội kinh doanh, mở rộng đầu ra cho nông sản và dịch vụ du lịch hay không.

Khi hạ tầng số gắn với năng lực khai thác của doanh nghiệp và sự tham gia chủ động của người dân, chuyển đổi số sẽ có điều kiện phát huy vai trò là động lực phát triển kinh tế. Trong đó, sự vào cuộc của thôn, bản và đội ngũ đảng viên góp phần đưa công nghệ đến tận cơ sở, tạo nền tảng để cơ hội từ kinh tế số lan tỏa rộng hơn trong cộng đồng.