Kiểm kê khí nhà kính để huy động tài chính các-bon

Yêu cầu kiểm kê khí nhà kính đối với doanh nghiệp phát thải lớn

Nông nghiệp là trụ đỡ của nền kinh tế Việt Nam, cung cấp sinh kế cho hàng chục triệu người và đóng góp tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính (KNK) lớn nhất. Giảm phát thải là yêu cầu bắt buộc để tuân thủ yêu cầu của thị trường quốc tế, đang liên tục thiết lập những rào cản kỹ thuật mới. Cơ chế điều chỉnh biên giới các-bon (CBAM) của Liên minh châu Âu, Quy định chống mất rừng (EUDR) hay các tiêu chuẩn khắt khe về Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) đang trở thành "giấy thông hành" bắt buộc đối với nông sản Việt. Nếu không chứng minh được sản phẩm thân thiện với môi trường, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với nguy cơ mất thị phần hoặc chịu các khoản thuế phát thải khổng lồ.

Trong những năm qua, Dragon Capital đã đồng hành và thúc đẩy chương trình tập huấn chuyên sâu về kiểm kê khí nhà kính và huy động tài chính các-bon. Chương trình là một diễn đàn thực tế, nơi các ngân hàng, tổ chức tín dụng, nhà quản lý, giám đốc hợp tác xã, doanh nghiệp xuất khẩu được trang bị những công cụ để lượng hóa nỗ lực bảo vệ môi trường thành các tài sản tài chính có giá trị. Nghị định 06/2022/NĐ-CP và Nghị định 119/2025/NĐ-CP (sửa đổi) quy định các cơ sở có mức phát thải từ 3.000 tấn CO2 tương đương trở lên bắt buộc phải thực hiện kiểm kê định kỳ. Chương trình của Dragon Capital hướng dẫn doanh nghiệp giảm gánh nặng thủ tục hành chính trong kiểm kê KNK, biến KKKNK thành lợi thế cạnh tranh. Học viên được hướng dẫn chi tiết cách thức xác định ranh giới và phạm vi phát thải theo chuẩn mực quốc tế (GHG Protocol) và ISO 14064-1. Cụ thể, học viên được thực hành phân loại phát thải theo 3 phạm vi: Phạm vi 1: Phát thải trực tiếp từ các hoạt động nội bộ như vận hành máy móc, lò hơi, xe cơ giới hay phát thải khí methane từ đất canh tác và chăn nuôi. Phạm vi 2: Phát thải gián tiếp từ việc tiêu thụ năng lượng mua ngoài (điện lưới, nhiệt năng). Phạm vi 3: Phát thải gián tiếp trong toàn bộ chuỗi giá trị (từ sản xuất phân bón, thuốc trừ sâu của đối tác cho đến quá trình vận chuyển logistics). Bằng việc thu thập số liệu hoạt động và áp dụng các hệ số phát thải chuẩn, doanh nghiệp có thể tự lập báo cáo kiểm kê. Báo cáo, sau khi được các tổ chức độc lập (Verification Body) thẩm định, sẽ trở thành minh chứng để các ngân hàng xét duyệt tín dụng xanh, hoặc phát hành trái phiếu xanh.

Quản trị hạn ngạch và hệ thống giao dịch phát thải (ETS)

Một trong những điểm nhấn thu hút sự quan tâm lớn nhất tại khóa tập huấn là nội dung về Hệ thống Giao dịch Phát thải (ETS) và kỹ năng quản trị hạn ngạch các-bon. Theo Quyết định 699/QĐ-BNNMT về lộ trình phân bổ hạn ngạch thí điểm cho giai đoạn 2025-2026, các cơ quan quản lý sẽ áp dụng hai phương pháp chính: Phân bổ theo dữ liệu lịch sử (Grandfathering) và Phân bổ theo cường độ phát thải (Benchmarking). Trong chương trình, các chuyên gia tài chính đã mô phỏng các kịch bản thực tế để các giám đốc nhà máy, trang trại tự đánh giá tình trạng "thừa" hay "thiếu" hạn ngạch của đơn vị mình. Nếu doanh nghiệp phát thải ít hơn hạn ngạch được giao, phần dôi dư sẽ trở thành "Tín chỉ các-bon" mang lại doanh thu hỗ trợ quá trình chuyển dịch công nghệ của các doanh nghiệp. Nếu vượt hạn ngạch, doanh nghiệp phải bỏ tiền mua tín chỉ bù đắp hoặc chịu phạt nặng. Khóa tập huấn cung cấp kỹ năng thiết lập hệ thống MRV (Đo lường - Báo cáo - Thẩm định) nội bộ, giúp doanh nghiệp chủ động lập quỹ dự phòng, tối ưu hóa chi phí tuân thủ và sẵn sàng bước lên Sàn giao dịch các-bon nội địa dự kiến vận hành theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP. Cơ hội từ thị trường quốc tế cũng được mở ra. Các học viên được tìm hiểu về Điều 6.2 của Thỏa thuận Paris, cơ chế trao đổi Kết quả giảm nhẹ phát thải quốc tế (ITMO) và các thủ tục đàm phán Hợp đồng mua bán giảm phát thải (ERPA) với các đối tác nước ngoài.

Nếu chỉ dừng lại ở các khái niệm tài chính, bài toán kiểm kê KNK sẽ rất khó giải quyết ở quy mô thực địa. Chương trình tập huấn do Dragon Capital hỗ trợ đã lồng ghép ứng dụng công nghệ không gian địa lý (GIS), Thiết bị bay không người lái (UAV) và Công nghệ quét laser (LiDAR). Tính toán diện tích rừng, đo lường sinh khối hay đánh giá sức khỏe cây trồng thường phải làm thủ công, sai số lớn và tốn kém chi phí. Với sự hỗ trợ của công nghệ số, mọi thứ đã thay đổi. Các chuyên gia

tại khóa tập huấn đã trình diễn cách thức UAV mang theo máy quay hình đa phổ và cảm biến LiDAR bay lướt qua hàng ngàn hecta cà phê hay lúa gạo, quét cấu trúc không gian ba chiều (3D) của từng tán cây. Dữ liệu thu về giúp tính toán lượng các-bon hấp thụ với độ chính xác cao (sai số dưới 1%), và chứng minh được với các đối tác EU rằng vùng nguyên liệu hoàn toàn không vi phạm quy định chống mất rừng (EUDR). Khả năng minh bạch hóa thông tin từ cấp độ đồng ruộng lên không gian mạng chính là chìa khóa để giải quyết triệt để rào cản truy xuất nguồn gốc, hình thành nên một nền nông nghiệp thông minh, dựa trên dữ liệu.

Chương trình tập huấn phân tích mổ xẻ các dự án thực tế đang triển khai tại Việt Nam. Điển hình là Đề án "1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp" tại Đồng bằng sông Cửu Long. Các hợp tác xã tại đây đang áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD), ghi chép nhật ký đồng ruộng điện tử để giảm thiểu khí mêtan. Hay tại vùng Tây Nguyên, hàng trăm ngàn hecta cà phê đang được số hóa để vừa đáp ứng chuẩn EUDR, vừa tham gia các dự án tín chỉ các-bon quy mô lớn. Mô hình thu hồi khí biogas trong chăn nuôi công nghiệp giúp chuyển hóa chất thải thành năng lượng sạch. Từ các câu chuyện thành công, học viên được hướng dẫn thị trường các-bon không phải là một sân chơi hiệu quả, khả thi nếu doanh nghiệp có tầm nhìn, chiến lược quản trị dữ liệu minh bạch và sự hỗ trợ kịp thời.

Sự đồng hành của Dragon Capital trong chương trình tập huấn phản ánh triết lý đầu tư bền vững và cam kết dài hạn của quỹ tại thị trường Việt Nam. Là một định chế tài chính luôn đặt tiêu chí ESG lên hàng đầu, Dragon Capital hỗ trợ dòng vốn xanh quốc tế chảy vào Việt Nam, giải quyết điểm nghẽn lớn nhất chính là "sự sẵn sàng" của các doanh nghiệp nội địa. Với các chương trình nâng cao năng lực kiểm kê khí nhà kính và thị trường các-bon, Dragon Capital hỗ trợ hình thành một hệ sinh thái tài chính xanh. Khi các doanh nghiệp phát thải lớn nắm vững kỹ năng kiểm kê, sở hữu báo cáo phát thải minh bạch và tạo được tín chỉ các-bon, họ sẽ trở thành những "thỏi nam châm" thu hút dòng vốn đầu tư vào Việt Nam.

Chương trình tập huấn "Kiểm kê khí nhà kính để huy động tài chính các-bon" mở ra một chương mới cho tư duy quản trị của các doanh nghiệp phát thải lớn ở Việt Nam. Hiểu các nguyên tắc của GHG Protocol, làm chủ hệ thống MRV, nắm bắt quy luật của hệ thống ETS và ứng dụng công nghệ UAV, LiDAR vào sản xuất, kiểm kê khí nhà kính là hành trang vững chắc để doanh nghiệp chuẩn bị cho tương lai xanh. Cộng hưởng giữa tri thức từ các chuyên gia, nguồn lực hỗ trợ của Dragon Capital và khát vọng vươn lên của cộng đồng doanh nghiệp nông nghiệp đang tạo ra một động lực chuyển đổi mạnh mẽ. Phát thải thấp không còn là gánh nặng chi phí, thực sự trở thành một loại tài sản mới, tài sản các-bon, giúp hàng hóa Việt Nam tự tin khẳng định vị thế xanh, sạch và bền vững trên bản đồ thương mại, đầu tư toàn cầu.