Chùa Thắng Nghiêm (Hà Nội) – thắng tích gắn liền với tuổi trẻ của Hưng Đạo Đại Vương

Buổi tọa đàm thu hút sự tham gia các chuyên gia, các nhà khoa học thuộc các lĩnh vực nghiên cứu Lịch sử, Hán Nôm, Văn hóa, Tôn giáo… đến từ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, các cơ quan nghiên cứu, các trường Đại học như: Viện Sử học, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Nghiên cứu Hán - Nôm, Viện Nghiên cứu Văn hóa, trường Đại học KHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Đại Nam... và nhiều quý vị đại biểu, khách quý đến tham dự với tấm lòng kính ngưỡng đối với Đức Thánh Trần – vị anh hùng lỗi lạc của dân tộc Việt Nam và có tầm ảnh hưởng thế giới.

Chùa Thắng Nghiêm - Khúc Thủy là một ngôi cổ tự có từ rất lâu đời. Chùa tọa lạc ngay sát dòng sông Nhuệ, trên địa bàn thuộc thôn Khúc Thủy, xã Cự Khê, huyện Thanh Oai (nay là thôn Khúc Thủy, xã Bình Minh).

Theo Thượng tọa Thích Minh Thanh: “Trong chiều dài lịch sử của đất nước, chùa Thắng Nghiêm được thay đổi tên nhiều lần qua các thời kỳ để phù hợp với tư tưởng trị quốc và dấu ấn của triều đại đó cũng như nhằm tôn vinh “Thang mộc ấp Khúc Thủy” là minh chứng cho sự gắn kết giữa tín ngưỡng, tôn giáo, văn hóa, kinh tế, chính trị, xã hội với đời sống cộng đồng qua hơn một thiên niên kỷ. Đây không chỉ là di tích lịch sử, mà còn là di sản sống động cần được bảo tồn và phát huy”.

Điều đặc biệt là hiện nay ở trong khuôn viên chùa Thắng Nghiêm có Ban thờ phụng Đức Thánh Trần và Công chúa Thụy Bà (là mẹ nuôi và cũng chính là cô ruột của Trần Hưng Đạo).

Theo PGS.TS. Đinh Quang Hải - Nguyên Viện trưởng Viện Sử học, Ủy viên Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia, sở dĩ nơi đây thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo là theo truyền thuyết địa phương, khi nhỏ Trần Quốc Tuấn đã được đưa về chùa Thắng Nghiêm để lánh biến cố, được nuôi dưỡng, được cha là Trần Liễu nhờ “thày giỏi nhất” trong thiên hạ dạy học chữ, võ thuật và cả những kiến thức về y thuật.

Cuộc đời và hành trạng vĩ đại của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn trong tiến trình lịch sử dân tộc Việt Nam từ trước đến nay đã được nhiều nhà nghiên cứu trên các lĩnh vực chính trị, quân sự, ngoai giao, văn hóa, y học... quan tâm, nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu, nhiều sách báo, bài viết đã công bố, xuất bản, được xã hội hóa. Tuy nhiên, vẫn có thể coi là một “khoảng trống” của lịch sử gắn với cuộc đời của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn chưa được làm rõ mà từ trước đến nay tất cả các bộ chính sử chưa hề đề cập đến, đó là quãng thời gian khoảng hơn 10 năm thời tuổi trẻ (khoảng từ 7 tuổi đến năm 15, 16 tuổi) Trần Quốc Tuấn đã lánh đi ẩn cư sau sự biến tháng Giêng năm Đinh Dậu (1237), Trần Thủ Độ ép vua Trần Cảnh lấy Thuận Thiên (vốn là vợ của Hoài vương Trần Liễu đã có mang 3 tháng).

GS.TS. Đinh Khắc Thuân (Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội VN) cho biết, Chùa Thắng Nghiêm còn có tên chữ là Phúc Đống tự, trải nhiều biến đổi, nay ngôi chùa được xây dựng tôn tạo khá khang trang. Sở dĩ nơi đây thờ Đức Trần Hưng Đạo là theo truyền thuyết địa phương, khi nhỏ chính Trần Quốc Tuấn được đưa về nuôi dưỡng, học hành tại chùa này.

Cùng trong xã Thanh Thùy trước đây có chùa Dụ Tiền hiện có bia thời Trần khắc dựng năm Đại Trị thứ 3 (1360). Văn bia có tên gọi là Thắng Nghiệp Luật tự thạch trụ, nghĩa là Văn bia Trụ đá Tam bảo danh lam lớn chùa Thắng Nghiệp Luật. Văn bia cho biết, vào thời vua Dụ Tông, có ông họ Vũ tên tự là Mẫn Đạt tỳ khưu, tụng kinh giới luật tại chùa Phúc Lâm, được phù thủy mời làm chay 7 ngày đêm, về nhận được một quả cam vàng, liền trở về làng Dụ, mua ruộng, đất, ao hồ các thửa, xây dựng Phật đường, cầu đảo rất linh ứng... Điều đó chứng tỏ vùng đất xã Khúc Thủy trước đây và xã Bình Minh hiện nay là vùng đất cổ, đã có những ngôi chùa cổ từ thời Trần.

Theo Ban Tổ chức, buổi tọa đàm đã nhận được 10 bài viết rất công phu, nghiêm túc, đã cung cấp nhiều tư liệu lịch sử mới, có giá trị, có độ tin cậy cao, đề cập đến nhiều vấn đề liên quan đến Đức Thánh Trần.

Nhà sử học Dương Trung Quốc - Phó Chủ tịch Hội KHLSVN cho biết, có nhiều  cơ sở để có kết luận bước đầu rằng chùa Thắng Nghiêm là nơi Trần Quốc Tuấn đã từng ẩn cư, học tập và tu luyện. Đây sẽ là một phát hiện mới, góp phần làm rõ thêm một “khoảng trống của lịch sử Đại Việt thế kỷ XIII”. Những kết quả đạt được có ý nghĩa rất quan trọng, rất giá trị, đã phát hiện và góp phần làm rõ được một số vấn đề mới, góp phần bổ sung tư liệu, tài liệu mới cho việc nghiên cứu, biên soạn lịch sử Việt Nam nói chung, lịch sử 175 năm triều đại nhà Trần (1225 - 1400) nói riêng; đồng thời cũng đã nêu lên được những gợi mở, định hướng quan trọng để tiếp tục nghiên cứu làm rõ một số vấn đề của lịch sử.