Trong lúc chủ đề nóng về bất động sản đang được thảo luận sôi nổi với các điều luật trong dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đang trong quá trình dần hoàn thiện thì việc bán nhà ở cho người nước ngoài cũng đang được quan tâm trong dự thảo.

Trong 10 năm có hơn 3.000 người nước ngoài mua nhà ở tại Việt Nam

Theo dữ liệu của Tổng cục Thống kê, năm 2005, số lượng lao động nước ngoài ở Việt Nam là 12.000 người, năm 2010 là 55.000, năm 2015 là 83.600 và năm 2019 là 117.800 người. Theo dữ liệu của Tổng cục Thống kê, số lao động nước ngoài được cấp phép làm việc tại Việt Nam tính đến tháng 3 năm 2022 là 100.000 người, tăng gấp gần 10 lần so với năm 2005.

Việc làm ăn lâu dài ở Việt Nam cũng như nhu cầu đầu tư trước sức hút từ tiềm năng đầu tư BĐS tại Việt Nam chắc chắn sẽ nảy sinh nhu cầu sở hữu nhà ở, căn hộ.

Bên cạnh đó sự lựa chọn của giới nhà giàu nước ngoài khi mà giá nhà ở một số quốc gia đã quá cao hay việc siết các quy định nhập cư ở một số nước... cũng sẽ khiến nhu cầu sở hữu nhà tại Việt Nam ngày càng tăng lên.

Người nước ngoài khó mua nhà ở tại Việt Nam
Người nước ngoài khó mua nhà ở tại Việt Nam

Báo cáo của hãng địa ốc Juwai IQI nửa đầu năm 2023 cho thấy, Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam đang nổi lên là điểm đến ưa thích cho người giàu Trung Quốc. Tuy nhiên, còn nhiều rào cản, đặc biệt là về pháp lý và thủ tục hành chính gây khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở của người nước ngoài tại Việt Nam.

Dữ liệu thống kê của Bộ Xây dựng cho thấy, kể từ khi Luật Nhà ở 2014 có hiệu lực đến nay, đã có khoảng 3.035 người nước ngoài mua nhà ở Việt Nam, chủ yếu là các căn hộ chung cư ở dự án nhà thương mại.

Các tổ chức, cá nhân nước ngoài đã mua và sở hữu nhà ở tại Việt Nam, tập trung chủ yếu tại các tỉnh, thành phố lớn như: Hà Nội (1.765), TP.HCM (850), Bắc Ninh (110), Bình Dương (210), Bà Rịa - Vũng Tàu (50)... Phần lớn các đối tượng này đến từ Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore, Mỹ, Australia, Nhật Bản, Malaysia.

Tuy nhiên, tổng số người nước ngoài đã mua nhà tại Việt Nam vẫn còn rất ít so với nhu cầu. Cụ thể, theo tính toán của VARS, số lượng nhà ở được người nước ngoài mua tại Việt Nam kể từ khi Luật Nhà ở 2014 có hiệu lực chỉ chiếm khoảng 0,53% tổng lượng nhà ở trong cả nước giai đoạn 2018-2022.

Trong khi đó, nhu cầu mua nhà của người nước ngoài sinh sống và làm việc tại Việt Nam, bao gồm nhu cầu sở hữu nhà để ở và nhu cầu kinh doanh là rất lớn. Theo thống kê của Bộ Xây dựng, có khoảng 4 triệu người muốn mua nhà ở Việt Nam trong tương lai, bao gồm người nước ngoài và Việt kiều.

Còn theo tính toán của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), trong giai đoạn 2018-2022, số lượng nhà ở được người nước ngoài mua tại Việt Nam chỉ chiếm khoảng 0,53% tổng số nhà ở trong cả nước. Tuy nhiên, nhu cầu mua nhà của người nước ngoài sinh sống và làm việc tại Việt Nam, bao gồm nhu cầu sở hữu nhà để ở và kinh doanh, vẫn rất lớn.

Hiện nay, Việt Nam được đánh giá là “điểm sáng” đối với nền kinh tế phát triển nhanh chóng và thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư lớn đến từ các quốc gia khác. Cùng với đó, nguồn vốn FDI ngày càng gia tăng, và số lượng người nước ngoài đến sống và làm việc lâu dài tại Việt Nam cũng tăng mạnh.

Theo nhận định của Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARs), việc khuyến khích người nước ngoài mua nhà tại Việt Nam không chỉ tạo điều kiện cho họ yên tâm sinh sống, làm việc tại Việt Nam. Qua đó, còn góp phần thúc đẩy thu hút đầu tư nước ngoài, giải quyết lượng lớn tồn kho bất động sản cao cấp khó thanh khoản. Tuy nhiên cũng cần có sự kiểm soát nhất định khi triển khai chính sách này.

"Đây là quan điểm phù hợp với xu hướng quốc tế, mang tính tích cực. Trong đó, số lượng người nước ngoài mua nhà là dữ kiện đóng vai trò quan trọng về triển vọng thị trường và là một chỉ báo về sự năng động, độ mở, tiềm năng của nền kinh tế", VARs nêu tại báo cáo.

Chính sách cho phép tổ chức, cá nhân người nước ngoài mua và sở hữu nhà ở trong nước đã được quy định trong Nghị quyết số 19 năm 2008 của Quốc hội. Nhưng chỉ từ khi Luật Nhà ở 2014 bổ sung quy định điều kiện cụ thể, số lượng cá nhân, tổ chức sở hữu nhà ở tại Việt Nam mới được cải thiện.

Tuy nhiên, việc tiếp cận nhà ở tại Việt Nam vẫn còn nhiều khó khăn.

Nới lỏng chính sách, giữ chân người nước ngoài tại Việt Nam

Báo cáo của hãng địa ốc Juwai IQI nửa đầu năm 2023 cho thấy, Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam đang nổi lên là điểm đến ưa thích cho người giàu Trung Quốc. Tuy nhiên, còn nhiều rào cản, đặc biệt là về pháp lý và thủ tục hành chính gây khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở của người nước ngoài tại Việt Nam.

Người nước ngoài khó mua nhà ở tại Việt Nam

Do đó, để tạo điều kiện thuận lợi thu hút và thúc đẩy phát triển đầu tư, “giữ chân" một lượng lớn nhân sự trình độ cao đến Việt Nam làm việc, Luật Nhà ở cần được sửa đổi theo hướng minh bạch, chặt chẽ và phù hợp với quy định, thực tiễn. Trong đó, các quy định cần mở hơn, cụ thể hơn thay vì gia tăng các rào cản. Đồng thời, việc sửa đổi này phải đồng bộ các quy định của Luật Đất đai và Luật Kinh doanh bất động sản.

Trước thực trạng trên, mới đây, VARS đã kiến nghị 4 giải pháp gỡ khó cho thị trường nhằm “giữ chân” lượng lớn nhân sự trình độ cao đến Việt Nam làm việc để thu hút và thúc đẩy phát triển đầu tư.

Thứ nhất, cần tiếp tục gia tăng nguồn cung bất động sản, xây dựng các sản phẩm phù hợp với nhu cầu nhà ở và đầu tư của người nước ngoài tại Việt Nam ở những khu vực được cho phép.

Thứ hai, cho phép cá nhân nước ngoài nhập cảnh vào Việt Nam được mua và sở hữu nhà ở tại Việt Nam (bao gồm cả nhà ở riêng lẻ và căn hộ chung cư) trong khi làm việc tại đây. Tuy nhiên, cần quy định rõ yêu cầu về khoảng thời gian lao động tối thiểu còn lại tại thời điểm mua nhà.

Thứ ba, để tránh đầu cơ, cần bổ sung điều kiện gắn liền với nền kinh tế quốc gia khi người nước ngoài mua nhà ở như áp dụng thuế bất động sản, lũy tiến tăng theo số lượng bất động sản đã mua, nâng cao mức thuế nếu chủ sở hữu không đưa bất động sản tham gia hoạt động kinh doanh.

Thứ tư, cho phép người nước ngoài có thể mua nhà ở từ công dân Việt Nam và cho phép cá nhân nước ngoài được mua các bất động sản du lịch. Bởi đây là các sản phẩm cao cấp, khó thanh khoản và phù hợp với khả năng chi trả của người nước ngoài. Đồng thời, dòng sản phẩm bất động sản du lịch, nghỉ dưỡng có thể đáp ứng mong muốn sở hữu ngôi nhà thứ hai của nhiều người. Qua đó, giải quyết lượng lớn tồn kho hiện nay và giúp thị trường sôi động hơn.

“Tuy nhiên, các chính sách cần giữ nguyên, bổ sung thêm các quy định để đảm bảo yêu cầu về an ninh, quốc phòng và không gây ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách nhà ở xã hội, nhà tái định cư, nhà cho người có thu nhập thấp tại khu vực đô thị như về tỷ lệ mua cũng như các khu vực được phép mua”, VARS bổ sung.