ISSN-2815-5823
QUANG ĐỨC
Thứ ba, 09h33 27/09/2022

Châu Âu đối mặt với suy thoái kinh tế do khủng hoảng năng lượng

(KDPT) - Nhiều nhà kinh tế dự đoán sẽ có một cuộc suy thoái kinh tế trong vài tháng tới khi cuộc khủng hoảng năng lượng tại lục địa già chưa có dấu hiệu kết thúc. Viễn cảnh bất ổn chính trị, và đồng Euro đang chạm mức thấp nhất so với đồng USD trong hai thập kỷ đang dần hiện ra trước mắt.

Khủng hoảng năng lượng

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo, cuộc xung đột tại Ukraine có thể sẽ khiến thị trường năng lượng không thể đoán trước được trong tương lai.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo, cuộc xung đột tại Ukraine có thể sẽ khiến thị trường năng lượng không thể đoán trước được trong tương lai.

Tại Anh, Cơ quan quản lý năng lượng của chính phủ - Ofgem cho biết kể từ ngày 1/10 sẽ tăng giá trần điện và khí đốt lên từ 80-100%, khiến mỗi hộ gia đình trung bình tại Anh sẽ phải chi gần 4.200 USD mỗi năm cho tiền năng lượng.

Tại Đức, kể từ ngày 1/10/2022, mỗi hộ gia đình sẽ phải đóng thêm 2,4 cent cho mỗi KWh sử dụng khí đốt, tương đương với việc phải chi thêm khoảng 500 euro mỗi năm. Tại thị trường châu Âu, giá khí đốt ngày 26/8 đã ở mức 341 euro cho mỗi MWh, gần bằng mức kỷ lục 345 euro/MWh hồi tháng 3/2022 và mức giá này đã tăng 5,5 lần chỉ trong vòng 12 tháng qua.

Các con số trên là những ví dụ rõ nhất cho thấy cuộc khủng hoảng năng lượng tại châu Âu đang bước vào một giai đoạn đáng sợ, khi giá của tất cả các loại năng lượng, từ khí đốt, điện cho đến xăng dầu đều tăng rất cao và ảnh hưởng đến tất cả các khía cạnh của đời sống kinh tế.

Tình trạng thiếu khí đốt không chỉ khiến lục địa già có thể phải vật lộn để chống chịu cái rét khắc nghiệt trong mùa Đông tới, mà còn buộc châu lục này phải đưa ra các biện pháp chưa từng có tiền lệ.

Sự khan hiếm khí đốt trở nên trầm trọng hơn sau khi Nga giảm tối đa nguồn cung cấp khí đốt cho châu Âu xuống chỉ còn 20% công suất với lý do chưa nhận được tuabin vận hành đường ống “North Stream 1” (Dòng chảy Phương Bắc 1) vốn đang được cất giữ ở Đức sau khi bảo dưỡng ở Canada.

Để ứng phó khẩn cấp với tình trạng thiếu năng lượng cũng như giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung khí đốt từ Nga, kể từ ngày 9/8, Liên minh châu Âu (EU) bắt đầu thực hiện mục tiêu giảm 15% lượng khí đốt sử dụng trong khoảng thời gian từ tháng 8/2022 đến tháng 3/2023.

Mặc dù là tự nguyện, song kế hoạch “tiết kiệm khí đốt cho một mùa Đông an toàn” vẫn đưa ra đề xuất về một luật mới, cho phép EU có quyền buộc các quốc gia thành viên phải đáp ứng các mục tiêu cắt giảm trong trường hợp đặc biệt tùy thuộc vào mức tiêu thụ và dự trữ của mỗi nước.

Trừ các quốc gia không kết nối với mạng lưới khí đốt của EU và hai nước Hungary, Ba Lan không thông qua kế hoạch trên, mức cắt giảm của các thành viên được tính dựa trên mức tiêu thụ khí đốt trung bình của mỗi nước trong cùng tháng của 5 năm trước đó.

Dù không đạt được sự đồng thuận của tất cả thành viên, kế hoạch cắt giảm 15% lượng khí đốt tiêu thụ của EU là bước đi quan trọng nhằm giảm sự phụ thuộc của khối vào nguồn cung khí đốt của Nga trước mùa cao điểm về tiêu thụ nhiều nhiên liệu.

Hệ lụy đáng lo ngại

Một người đàn ông đang mua hàng tại chợ ở Rome (Italy).
Một người đàn ông đang mua hàng tại chợ ở Rome (Italy).

Về mặt vĩ mô, giá năng lượng tăng cao là yếu tố quan trọng nhất khiến lạm phát tại nhiều quốc gia châu Âu hiện đang ở mức cao nhất trong 3-4 thập kỷ qua. Như tại Anh, dự kiến lạm phát vào tháng 10/2022 sẽ lên tới 13%, trong khi tại khu vực đồng tiền chung châu Âu (eurozone), con số này đã dao động quanh mức 10%.

Cách đây chừng 1 tháng, các số liệu từ Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đã cho thấy khoảng 1/3 trong số hàng chục triệu doanh nghiệp nước này đã phải cắt giảm, thậm chí là ngừng sản xuất, vì giá năng lượng quá cao. Chính phủ Đức đã phải chi hàng trăm triệu euro trợ giúp cho Uniper, tập đoàn nhập khẩu năng lượng lớn nhất của Đức, thoát khỏi phá sản. Chính phủ Đức thậm chí đã tính đến phương án tách khí đốt ra khỏi thị trường năng lượng trong trường hợp khẩn cấp để bảo vệ hệ thống năng lượng của Đức khỏi sụp đổ.

Đối với các hộ gia đình châu Âu, khủng hoảng năng lượng đã là thực tế quá rõ nét, phản ánh qua hoá đơn điện, khí đốt tăng từ vài chục % cho đến cả vài trăm %, giá cả hàng hoá tiêu dùng cũng tăng do lạm phát, đồng thời phải thực hiện một loạt các biện pháp khẩn cấp để tiết kiệm năng lượng như hạn chế sưởi ấm, hạn chế tiêu dùng điện… Tất cả những điều này càng trở nên phức tạp hơn khi châu Âu đã và đang trải qua một mùa Hè vô cùng khắc nghiệt về thời tiết, với nắng nóng cực đoan kéo dài, hạn hán lớn nhất trong vòng 500 năm, khiến nhu cầu năng lượng ngày càng cấp bách hơn.

Hóa đơn tiền điện tăng cao, chi phí sinh hoạt tăng phi mã và một mùa đông phải lựa chọn giữa “ăn uống hoặc sưởi ấm” đang là thực tế mà người dân châu Âu phải đối mặt…

Châu Âu đã phải trải qua nhiều biến cố lớn trong thập kỷ qua, từ cuộc khủng hoảng Khu vực đồng euro (Eurozone) đầu những năm 2010, đến cuộc khủng hoảng người di cư năm 2015 và giờ có thể sẽ đến khủng hoảng năng lượng mùa Đông năm 2022. Lại một lần nữa, sự thống nhất và quyết tâm của “lục địa” bị thử thách.

Giới phân tích cho rằng suy thoái hay lạm phát là điều châu Âu có thể chịu đựng được, bởi lẽ đại dịch Covid-19 cũng từng chứng kiến GDP của Eurozone giảm đến 6% trong năm 2020.

Tuy nhiên, mối đe dọa về năng lượng giờ đây trầm trọng hơn nhiều. Sự thiếu hụt có thể gây ra chính sách “làm hại hàng xóm”. Bởi muốn tích trữ khí đốt đủ dùng cho mình, một số nước có thể ngăn không cho chảy sang nước bên cạnh.

Hơn nữa, chênh lệch về giá bán buôn khí đốt ở các nước EU khác nhau cho thấy rằng các công ty lo ngại sự đổ vỡ trên thị trường đơn lẻ. Các khoản nợ của chính phủ cao hơn bao giờ hết.

Một cú sốc lạm phát đi kèm suy thoái có thể làm dấy lên lo ngại về các vụ vỡ nợ, thậm chí một cuộc khủng hoảng nợ ở Italy có thể đe dọa toàn bộ Eurozone. Đó là chưa kể phản ứng dữ dội lan rộng về giá năng lượng cũng có thể làm xói mòn sự ủng hộ của người dân trên khắp lục địa.

Vài tháng trước, có vẻ như châu Âu vẫn khá “lạc quan” trong việc thoát khỏi kịch bản xấu nhất trong mùa Đông tới, nhờ việc tăng nhập khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ và các nguồn cung khác. Tuy nhiên, triển vọng một lần nữa xấu đi.

Kinhdoanhvaphattrien.vn | 05/11/2023

eMagazine
kinhdoanhvaphattrien.vn | 23/06/2024